/ 177 « سپاس تنها مخصوص خدايى است كه با آفرينش خود دلالت كننده بر هستى خويش است ، و با نوپديدى آفرينش خود دليل بر ازلى بودن خويش » . « 9 » و به تعبيرى ديگر : زمان جزئى از حقيقت چيزهاست ، و اين آخرين مطلبى است كه دانشمندان فيزيك كه از بزرگترينشان انشتاين آغاز مىشوند ، بدان رسيدهاند .
براستى بركتها و رحمتهاى خدا بر كاينات هميشگى است ، پس كاينات به فضل خدا از گونهاى به گونهاى برتر منتقل مىشود و تكامل مىيابد ، و اگر جبّارى و بزرگ خويشتنى ورزد به مرتبهاى پايينتر فرو مىافتد ، و شايد اين امر همان بينش از تكامل و دگرگونى باشد كه از گفتهء خداى سبحان در سورهء اعراف الهام مىگيريم :
«
إِنَّ رَبَّكُمُ اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ثُمَّ اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ يَطْلُبُهُ حَثِيثاً وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ وَ النُّجُومَ مُسَخَّراتٍ بِأَمْرِهِ أَلا لَهُ الْخَلْقُ وَ الْأَمْرُ تَبارَكَ اللَّهُ رَبُّ الْعالَمِينَ
« 10 » پروردگار شما اللَّه است كه آسمانها و زمين را در شش روز آفريد . پس به عرش پرداخت .
شب را در روز مىپوشاند و روز شتابان آن را مىطلبد . و آفتاب و ماه و ستارگان مسخّر فرمان او هستند . آگاه باشيد كه او راست آفرينش و فرمانروايى . خدا آن پروردگار جهانيان به غايت بزرگ است » .
آيهء ياد شده پس از بيان آفرينش كاينات در شش روز از جانب خدا ، به نام « تبارك » پايان يافته ، كه ما را به تكاملى كه خداوند به بركت و خير فراگير هميشگى خود به آفريدگان تفضّل كرده آگاه و بينا مىسازد .
در سياق آيات اين سوره نيز گفتهء خداى تعالى را مىيابيم كه : «
وَ بارَكَ فِيها
- آن را پر بركت ساخت » .
ج : بر ماست كه در ارزيابى خود نسبت به آنچه در عالم هستى
هامش
( 9 ) - موسوعة البحار ، ج 54 ، ص 27 .
( 10 ) - الاعراف / 54 .