و گفت : مقدارى كه خدا عرش خود را بر روى آب ، پيش از آفرينش زمين و آسمان در حال درنگ نگاهداشت چه اندازه بود ؟ پاسخ داد : آيا مىتوانى خوب حساب كنى ؟ گفت : آرى . گفت : شايد خوب نتوانى ؟ گفت : چرا ، من اگر حساب كنم خوب حساب مىكنم ، على ( ع ) گفت :
« آيا ديدهاى كه اگر بر زمين خردل فرو ريزند ( چندان كه ) هواى ميان زمين و آسمان را ببندد ، سپس به كسى مانند تو و با ناتوانى تو اجازه دهند كه آن را دانهدانه از حد مشرق به مغرب برى ، آن گاه عمرت را بيفزايند و نيرويى به تو دهند كه بتوانى آن خردلها را جابهجا و شماره كنى ، چنين كارى آسانتر از شمردن شمارهء سالهايى است كه خداوند پيش از آفرينش زمين و آسمان عرش خود را بر آب نگاهداشت ، و به راستى آنچه برخى از آن را براى تو وصف كردم يك دهم ده يك ده يكهايى از جزء صد هزار جزئى است ، و از كم شمارى در تعريف و تخمين از خدا آمرزش مىطلبم » . « 8 » شايد روزهاى آفرينش زمين و آسمان ، و ايجاد امكانات زندگى بر زمين همان است كه آيات قرآن بدان اشاره كرده است از اين قبيل :
1 - آفرينش آب ، كه عرش قدرت بر آن قرار داشت ، و شايد اصل كاينات از لحاظ مادّه شبيه به آب بوده است .
2 - آفرينش دود ( گاز ) كه شايد حالت ابر گونگى در كاينات بوده است .
3 - هستى يافتن كهكشانها و خورشيدها و ديگر كرات ، و جدا شدن زمين از خورشيد .
4 - حالت گسترده شدن زمين و سخت شدن پوستهء آن كه اشاره بدان را در آيات قرآن بسيار مىيابيم .
/ 176 5 - حالت فراهم آوردن انبوه عوامل زندگى بر زمين از آب و هوا و ديگر موادّ ضرورى .
هامش
( 8 ) - موسوعة البحار ، ج 54 ، ص 233 .