به روشنى و وضوح آورده تا دانشمندانى كه به ايشان مژده داده است از آن سود برند ، هم چنان كه به كسانى كه از آن روى مىگردانند و آياتش را نمىشنوند اعلام خطر مىكند و آنان را بيم مىدهد .
اين پيشگفتار محورهاى زيرين را براى اين سوره خلاصه مىكند :
محور يكم : انكار و روى گرداندن و بزرگ خويشتنى و استكبارى كه بيشتر مردم بدان گرفتارند تا آنجا كه آوردهاند كه دلهايشان در پردههاست هرگز به هدايت نمىانجامد ، و سياق سوره عوامل اين حالت نادر را ذكر مىكند و نسخهء درمان آن را مىدهد .
قرآن ميان اين حالت غوطهور در گمراهى ، و حالتى كه مؤمنانى كه مقاومت كردند ، داشتند و فرشتگان بر آنان فرود آمدند و بىخستگى و دلزدگى به ستايش و تسبيح محض خدا پرداختند ، مقايسه مىكند .
اين مقايسه تقريبا برجستهترين ويژگيهاى اين سورهء مبارك است ، وقتى در آيهء ( 5 ) گفته منكران را مىخوانيم كه : «
وَ فِي آذانِنا وَقْرٌ وَ مِنْ بَيْنِنا وَ بَيْنِكَ حِجابٌ فَاعْمَلْ إِنَّنا عامِلُونَ
- گوشهامان سنگين است و ميان ما و تو حجابى است . تو به كار خود بپرداز و ما نيز به كار خود مىپردازيم » ، و مىبينيم كه با لاف و گزاف تمام با رسالت الهى مىستيزند ، آن گاه در آيهء ( 6 ) گفته او را مىخوانيم كه :
/ 156 «
فَاسْتَقِيمُوا إِلَيْهِ وَ اسْتَغْفِرُوهُ
- پس به دو روى آوريد و از او آمرزش بخواهيد » ، تا مؤمنان به مبارزه با لافزنى منكران پردازند و بر پا فشارى آنان فايق آيند و لجاجت آنها را در هم شكنند .
و هنگامى كه در آيهء ( 25 ) مىخوانيم : «
وَ قَيَّضْنا لَهُمْ قُرَناءَ فَزَيَّنُوا لَهُمْ ما بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَ ما خَلْفَهُمْ وَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ
- و برايش همدمانى مقدّر كرديم و آنان حال و آينده را در نظرشان بياراستند ، و بر آنها نيز عذاب مقرّر شد » .
آنجا كه قرآن دامنهء شقاوت اين گروه انكار كننده را بيان مىكند كه كلمهء عذاب بر آنان لازم آمده ، در آيهء ( 30 ) مىخوانيم : «
إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلائِكَةُ
- بر آنان كه گفتند : پروردگار ما اللَّه است و پايدارى