بدين گونه كوشش آنان در زندگى دنيا بر باد رفت و در آخرت سودى از آن نمىبرند .
[ 75 ] پاكيزگيهاى خود را در دنيا از بين بردند و به سوى لذّتهاى زودگذر بدون هدفهايى و الا شتافتند و كوشيدند .
«
ذلِكُمْ بِما كُنْتُمْ تَفْرَحُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَ بِما كُنْتُمْ تَمْرَحُونَ
- اين بدان سبب است كه به ناحق در زمين شادمانى مىكرديد و به ناز مىخراميديد ( و بزرگى مىفروختيد ) . » كسى كه به حساب كشى ايمان ندارد انباشته از غرور و خود فريفتگى مىشود ، و در زمين به باطل مىكوشد و مىدود ، بى هيچ قاعده و ضابطهاى ، و بى آن كه به آيندهء زندگى و سرانجام كارهايش بينديشد ، و شايد اين همان معناى آيه باشد .
/ 136 هنگامى كه غرور و خود فريفتگى انسان گسترش يابد آدمى به ناز مىخرامد ، و در پيروى از شهوتها به تكاپو و فعاليّت درمىآيد و در سرگرمى باطل و طرب زيادهروى مىكند و وسايلى تازه براى وقت گذرانى پديد مىآورد . « 91 » [ 76 ] و پاداش اين همراهى و هماهنگى با جريان بادهاى شهوات و خوشگذرانى در لذّتها همان آب جوشان و سوختن به آتش و توبيخ و جاودان ماندن در دوزخ است .
«
ادْخُلُوا أَبْوابَ جَهَنَّمَ خالِدِينَ فِيها
- از درهاى جهنّم داخل شويد ، همواره در آن بمانيد . » چرا از يك در داخل نشوند ؟ آيا به سبب فزونى شماره آنها يا گوناگونى جرمهايشان است كه هر دستهاى از درى جدا از دستهء ديگر وارد شود ؟ تمام اينها جايز است ، و بر ما واجب است بكوشيم و تمام جهد خود را به كار بريم تا تمام درهاى جهنم به روى ما بسته بماند ، و اين با اجتناب از تمام راههاى گمراهى و فساد ميسّر مىشود .
هامش
( 91 ) - نقل از اللغة : الفرح ، دلشادى از لذّتى زودگذر ، و المرح : شدّت فرح و زياده روى در آن ( تفسير نمونه ، ج 2 ، ص 176 ) .