السّلام ) آمده است : « بنده خدا را به چيزى همانند بداء عبادت ( راستين ) نمىكند » . « 65 » و در حديثى ديگر از هشام بن سالم ، از امام صادق ( ع ) آمده است كه حضرتش گفت : « خداى عزّ و جلّ به چيزى همسنگ بداء بزرگ داشته نشده است » « 66 » و گفت : « اگر مردم بدانند كه چه پاداشى در قايل بودن به بداء و گفتگو از آن وجود دارد از سخن گفتن دربارهء آن دست بر نمىدارند » . « 67 » از مظاهر بداء ( و اعتقاد بدان ) دعاست ، زيرا در دعا اعتراف به اقتدار عملى و مستقيم خدا بر آفرينش وجود دارد ، و شناخت اين حقيقت است كه او در آنچه مىآفريند هر چه مىخواهد مىكند ، و در دشواريهاى زمانهها و سختيهاى زندگى از او كمك مىخواهند . از اين رو دعا عبادت و الا شده است ، و پروردگار سبحان ما گويد : «
قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي لَوْ لا دُعاؤُكُمْ
« 68 » بگو اگر دعاى شما نبود پروردگارم به شما توجّهى نمىكرد » .
سياق قرآنى نشان مىدهد كه چگونه مردان بزرگ به وسيلهء دعا به درجات و الا رسيدهاند . / 115 از آدم ابو البشر آغاز مىشود كه از پروردگارش ( به دعا ) آمرزش طلبيد و خدا او را آمرزيد و پيامبرى و برگزيدگى به دو داد ، تا نوح كه بر ضدّ قوم خود دعا ( درخواست منفى ، نفرين ) كرد و خدا با آن طوفان بزرگ عليه آنان به دو كمك كرد ، و تا ابراهيم كه در هر موقع از دعا غافل نمىشد تا آن كه خداوند او را خليل ( و دوست ) خود گرفت و پيشواى مردم قرار داد ، و تا موسى كه خداوند به وسيلهء دعا او را بر فرعون پيروزى داد ، و همچنين ديگر پيامبران ، كه از دعا به درگاه پروردگارشان غفلت نورزيدند و خدا با درهم شكستن قوانين طبيعت به آنان پاسخ مىداد . مثلا هنگامى كه به قدرت خود به مريم فرزند داد ، كفيل او زكريّا در ضمير
هامش
( 65 ) - همان مأخذ ، ص 107 .
( 66 ) - همان مأخذ و صفحه .
( 67 ) - همان مأخذ ، ص 108 .
( 68 ) - الفرقان / 77 .