سعهى صدر
انجام كارهاى اساسى و اصولى ، نيازمند حوصله و سعهى صدر است . از اينرو ، دستورالعمل جبراييل به پيامبر اكرم ( ص ) ، براى بنيانگذارى مكتب فراگير و جهانى اسلام ، شكيبايى و سعهى صدر است و اين فرمان در ادامهى آيهى پيشين مطرح گرديده است كه
« وَاصْبِر عَلي ما يَقُولُونَ وَاهْجُرْهُمْ هَجْراً جَميلًا » ؛ « 1 » يعنى اى رسول گرامى ! دريا دل باش و سعهى صدر داشته باش . انسان بايد در ميدان مشكلات و سختىها ، به دنبال حل آنها باشد و با صبر و شكيبايى ، گرههاى كور را بگشايد و اگر گرههاى كور و باز نشدنى بود ، از كنار آن مشكلات به زيبايى و بهترين نحو ممكن عبور كند . توقّف در مقابل مشكلات جايز نيست . اگر قادر به حل مشكل نيستيم ، بايد آن را به دوش كشيده و به پيش برويم . وقتى انسان مىتواند با مشكلات كنار بيايد كه دريا دل باشد و سعهى صدر داشته باشد . در آيات ديگرى نيز به اين نكتهى اساسى و مهم اشاره دارد :
« أفَمَن شَرَحَ اللّهُ صَدْرَهُ لِلِاسْلامِ فَهوَ عَلَي نورٍ مِن رَبِّهِ فَوَيْلٌ لِلْقسِيَه قُلُوبِهِمْ مَنْ ذِكْرِ اللّهِ » .
« 2 » واى بر كسى كه سعهى صدر ندارد و تنگدل و سياهدل است . بىچاره آن كسى كه نمىتواند با ياد خدا جزء دريادلان باشد و از سعهى صدر محروم است و بديهى است كه كسب سعهى صدر چون بسيارى از فضايل ديگر ، با عنايت حضرت حق امكانپذير است . از اينرو ، دعاى بسيارى از بزرگان
هامش
( 1 ) - همان : « و بر آنچه مىگويند شكيبا باش و از آنان با دورى گزيدنى خوش فاصله بگير . »
( 2 ) - زمر / 22 : « پس آيا كسى كه خدا سينهاش را براى [ پذيرش ] اسلام گشاده و [ در نتيجه ] برخوردار از نورى از جانب پروردگارش مىباشد ، [ همانند فرد تاريكدل است ] ؟ پس واى بر آنان كه از سخت دلى ياد خدا نمىكنند . »