« وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللّهِ عَلَيكُم إذ كُنتُم أَعْدآءً فَأَلَّفَ بَينَ قُلُوبِكُم وَ كُنتُم عَلَي شَفاحُفْرَةٍ مِنَ النّار فَأنْقَذَكُم مِنْها » « 1 » و در آيهاى ديگر مىفرمايد :
« قُلْ هُوَ الْقادِرُ عَلي أن يَبْعَثَ عَلَيكُم عَذابٌ مِن فَوقِكُم أو مِن تَحْتِ أرْجُلِكُم أو يَلْبِسَكُم شِيَعاً و يُذيقَ بَعْضَكُم بأسَ بَعضٍ . . . »
« 2 » در اين آيه به خوبى مىفرمايد : ملّتى كه اختلاف داشته باشند ، به جان هم مىافتند و نه تنها خود ، كه جهان را نابود مىكنند .
6 ) ايثار و گذشت
يكى ديگر از عواملى كه در پيروزى مسلمانان در صدر اسلام نقشى قابل توجّه را ايفا مىكرد ، ايثار و گذشت مسلمانان نسبت به يكديگر بود . چنان كه قرآن مىفرمايد :
« وَ يُؤثِرُونَ عَلي انْفُسِهِمْ وَ لَوْ كانَ بِهِمْ خَصاصَه »
« 3 » روحيهى ايثار آنان به قدرى بود كه هر چند خود به آن چيز احتياج داشتند ، ولى آن را ايثار كرده و در اختيار ديگران قرار مىدادند . وقتى مسلمانان مكّه به مدينه هجرت كردند ، هيچ چيز نداشتند . برخى مسلمانان مدينه خانه و زندگى خويش را در اختيار آن مهاجران قرار دادند .
هامش
( 1 ) - آل عمران / 103 : « و نعمت خدا را بر خود ياد كنيد : آنگاه كه دشمنان [ يكديگر ] بوديد ، پس ميان دلهاى شما الفت انداخت تا به لطف او برادران هم شديد و بر كنار پرتگاه آتش بوديد كه شما را از آن رهانيد . »
( 2 ) - انعام / 65 : « بگو : او تواناست كه از بالاى سرتان يا از زير پاهايتان عذابى بر شما بفرستد يا شما را گروه گروه به هم اندازد [ و دچار تفرقه سازد ] و عذاب بعضى از شما را به بعضى [ ديگر ] بچشاند . . . »
( 3 ) - حشر / 9 : « و هرچند در خودشان احتياجى [ مبرم ] باشد ، آنها را بر خودشان مقدم مىدارند . »