اين درخواست ، همزمان با عزيمت لشكريان اسلام براى غزوهى « تبوك » بود ، پيامبر ( ص ) با كم اهميت جلوه دادن درخواست آنان فرمودند : فعلًا عازم جهاد هستيم ، وقتى از جنگ برگشتيم آن را افتتاح مىكنيم . « 1 »
جنگ تبوك از غزوههاى بسيار سخت و طاقتفرساى پيامبر ( ص ) به شمار مىآيد ، زيرا از نظر اقتصادى و مسافت طولانى آن ، نبردى بسيار مشقّتآور بود . مورّخان در خصوص اين جنگ نوشتهاند : مسلمانان نه شتر و اسبى براى سوار شدن و عزيمت به سوى دشمن داشتند و نه حتّى كفشى مناسب داشتند تا آن مسافت طولانى را طى كنند . شرايط به قدرى مشقّت آور بود كه تعدادى از مسلمانان در مسير به علّت تشنگى و گرسنگى جان سپردند . يك دانه خرما را دو نفر نظامى مىخوردند ؛ يكى آبش را مىمكيد و ديگرى باقيماندهى آن را تناول مىكرد . اين جنگ ، جنگ خارجى بود ؛ كه خبر دادند روم قصد حمله به سرزمينهاى اسلامى را دارد . روم در آن زمان از ابرقدرتهاى جهان به شمار آمده و از توسعه و تمدّن برخوردار بود و مهياى مبارزه با حكومت اسلامى پيامبر ( ص ) شده بود . آن حضرت براى دفع فتنهى آنان به سوى تبوك حركت كردند . هرچند درگيرى بين مسلمانان و مشركان روم انجام نشد ، امّا حضور و آمادگى مسلمانان موجب ترس دشمن گرديد و از جنگ با حكومت اسلامى و لشكريان مسلمانان منصرف شدند .
به هر حال ، پيامبر ( ص ) و سپاهيان اسلام پس از طى آن مسافت طولانى بازگشتند . منافقان كه خود در جنگ تبوك شركت نكرده و حتّى به استقبال رزمندگان نيز نرفته بودند ، هنوز گرد راه و جهاد از تن پيامبر اكرم ( ص ) دور
هامش
( 1 ) - ابن هشام ، السيره النبويه ، قسمت دوم ، ص 529 .