6 . احتمال دارد كه حذف « مدعو له » براى آن باشد كه سؤال براى مسئول روشن و واضح است ، زيرا كه او دانا ، بينا ، شنوا و نزديك است و ديگر لازم نيست اظهار كند كه چه مىخواهد . عوام در مثالى مىگويند : « رنگ زردم را ببين احوال زارم را مپرس » در اين دعا هم اميرالمؤمنين ( ع ) به اين احتمال اشاره كرده و فرموده است
: « يا عَليماً بِضُرّى وَ مَسْكَنَتى يا خَبيراً بِفَقْرى وَ فاقَتى يا رَبِّ يارَبِّ يا رَبِّ . »
7 . از ياد بردن « مدعو له » ممكن است براى اين باشد كه عاشق درمانده وقتى به محضر معشوق كريم برسد ديگر همه چيز را از ياد مىبرد و چه بسا كه بخواهد چيزى بر زبان بياورد ولى محبت يا ابهت موجب فراموشى عاشق بشود . او جز معشوق را نبيند و جز معشوق را صدا نزند . درمانده هم غير از كرم و بخشش ، چيزى نمىخواهد . گناه كار هم جز بخشنده كسى را صدا نخواهد كرد .
8 . احتمال دارد فراموشى « مدعو له » براى شدت ولع او باشد ، مثل انسانى كه غرق شده باشد . چنين كسى غير از « يا الله يا الله يا الله » كلام ديگرى بر زبان نخواهد آورد ؛ همان طورى كه طفل فقط براى مادرش گريه مىكند و مادر مادر مىگويد و غير از آن هيچ چيز ديگرى بر زبان نمىآورد .
9 . احتمال دارد كه مورد درخواست ، رحمت خداوند تعالى باشد و در جملات بعدى هم از متن جمله بر مىآيد ، چرا كه او « مدعو به » را رحمت واسعه او قرار داده است ، پس رحمت واسعه را از خدا درخواست مىكند . در جملات ديگر نيز به همين صورت « مدعو به » همان « مدعو له » جمله است .
10 . احتمال دارد كه « مدعو له » در اين جا جملاتى باشد كه بعدا خواهند آمد :
« الّلهُمَّ اغْفِرْلِىَ الذُّنُوبَ الَّتى تَهْتِكُ الْعِصَمْ . »
و يا كلام آن حضرت كه در آخر دعا آمده است : « صَلِّ
عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّد وَ افْعَلْ بى ما انْتَ اهْلُهُ . . . . »
آفاق نيايش (تفسير دعاى كميل) (فارسى) — صفحة 40
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٤٠