آن هم تمام شده و از بين رفته است . اين عالم تكوين هم به ما مىگويد : صبر . علماى علم اخلاق مىگويند : صبر امالفضايل است ؛ يعنى شما هر فضيلتى كه مىخواهيد پيدا كنيد ، متوقف بر صبر است ؛ اگر بخواهيد تهذيب نفس كنيد ، چهل سال خون جگرخوردن و شبانهروز زحمت كشيدن مىخواهد .
اگر بخواهيد صفت حسد را ريشهكن كنيد ، خيلى خون جگر خوردن مىخواهد . اگر بخواهيد به جاى حسد ، رأفت اسلامى را جايگزين كنيد ، صبر و فعاليت و استقامت مىخواهد . هر فضيلتى استقامت مىخواهد . تا صبر نداشته باشيد ، حتى ملكه صبر شويد ، آن هم صبر مىخواهد . تا صبر نداشته باشيد ، حتى ملكه صبر هم نمىتوانيد پيدا كنيد ؛ لذا علماى علم اخلاق مىگويند : صبر ام الفضايل است . اين ملكه ، مادر همهء ملكههاست ؛ اين حالت ، مادر همهء حالات است . لذا بايد به مرور زمان و با حوصله ، اين حالت صبر در همه پيدا شود ؛ مخصوصاً در جوانها .
متأسفانه دنياى پرزرق و برق و اين دنيايى كه سوغاتش غم و غصه است ؛ دنياى به اصطلاح متمدن ، اما وحشى به تمام معنا ، صبر ندارد . صبر پيدا كردن در دنياى امروز ، كار مشكلى است ؛ اما بالاخره لازم است .
جوانها ! اگر مىخواهيد موقعيت خوبى در اين جهان داشته باشيد ، بايد مو به مو و با حوصله و مبارزه با نفس و استقامت در برابر مشكلات ، ملكهء صبر پيدا كنيد . مسلم است رابطه با خدا به شما خيلى كمك مىكند ، براى اينكه همهء حالات خوب را خدا بايد بدهد و مقدماتش دست ماست . همهء حالات بد را هم خدا بايد رفع كند و مقدماتش دست ماست . لذا قرآن مىفرمايد كه معلم اخلاق واقعاً خداست :
وَلَوْ لا فَضْلُ اللهِ عَلَيْكُمْ و رَحْمَتُهُ ما زَكي مِنْكُمْ مِنْ احَدٍ ابَداً وَلكِنَّ اللهَ يُزَكّي
اخلاق و خودسازى در مكتب قرآن و اهل بيت (ع) (فارسى) — صفحة 246
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٢٤٦