بنبست در اسلام نيست و داشتن يأس غلط است ؛ ولو كسى كه مال مردم را خورده و ندارد بدهد ، باز هم خدا مىگويد : اى بندهء گنهكارم ! بيا :
وَ لا تَيْأَسُوا منْ رَوْحِ اللهِ انُّهُ لا يَيْأَسُ مِنْ رَوْحِ الله الَّا الْقَوُمُ الْكافِرُونَ
« 1 » توبه از نظر دنيا و آخرت خيلى فايده دارد . توبه ، گرههايى را كه در اثر گناه در زندگى ما پيدا شده است ، باز مىكند ونگرانى و غم و غصههايى را كه با واسطهء گناه در زندگى ما پيدا شده است ، رفع مىكند . اين از نظر دنياى ما . اما براى آخرت ثوابى بالاتر از توبه نداريم . ثواب توبه بالاتر از نماز ، حج ، جهاد ، نمازشب و انفاق است .
بالاتر از توبه ، پيدايش حال شرمندگى در انسان است . در يك روايت مىخوانيم كه روز قيامت بعضى از ميزانها سبك است ، آنگاه چيز كوچكى را مىگذارند در ميزان و آن به اندازهاى سنگين مىشود كه تعجبانگيز است . يك قطره اشك پشيمانى از گناه و يك خدا ! خدا ! گفتن با دل شكسته چنين پاداشى دارد .
معناى توبه را فهميديم و اقسام گناه را هم دانستيم و بالاخره حاصل بحث اين شد كه هر كسى اگر به راستى خدا ! خدا ! بگويد ، خدا او را مىآمرزد . البته از دل و با دل شكسته و با حالت پشيمانى و سرافكندگى بگويد : كه اصلًا معناى توبه همين است . اگر مىتواند بايد گناه خود را جبران كند . اما الآن از هر گناهى ولو كفر يا حتى شرك توبه كند ، مسلم است كه خدا او را مىآمرزد . كسى كه كافر شده ، اگر به راستى برگردد توبهاش قبول مىشود . به قول قرآن اگر كسى اسراف در گناه كرده است و سرتاپايش گناه است ، بداند كه خدا به او مىگويد :
اى بندهء گنهكارم ! بيا ، بيا
: لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللهِ انَّ اللهَ يَغْفِرُ الذُّنوبَ جَميعاً
« 2 »
هامش
( 1 ) - يوسف / 87 .
( 2 ) - زمر / 53 .