توحيد را به اقسامى منقسم كردهاند :
1 - توحيد ذاتى
2 - توحيد صفاتى
3 - توحيد افعالى
4 - توحيد عبادى
با دقت كاملى همين چهار قسم نيز به اقسام ديگر تقسيم مىشوند . كه انشاءا . . . به مرور زمان دربارهء آنها بحث خواهيم كرد . مراد از تتوحيد ذاتى يعنى واجبالوجودى در اين دنيا نيست مگر « الله » كه كلمهء توحيد دلالت بر آن دارد .
« لا إله الا الله » يعنى واجبالوجودى در اين عالم جز خدا نيست و وقتى « اشهد ان لا إله الا الله » مىگوئيم بر اين نوع توحيد شهادت مىدهيم . اين نوع توحيد كه رنگ كلامى و فلسفى دارد اثباتش كار آسانى است براى اينكه تصور دو واجبالوجود مساوى با امكانى بودن هر دوى آنهاست . يعنى اينكه هر دو ممكن تلقى مىشوند . واجبالوجود يعنى آن وجود مالايتناهى به قول اينها وجود مالايتناهى عدتاً و شدتاً و مدتاً .
اگر فرض كرديم دو واجبالوجود موجودند يعنى محدود اگر حساب دو به ميان آمد هر دو محدود مىشود . لذا تصور
اخلاق در توحيد (فارسى) — صفحة 6
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٦