پيران از بين رفتند . پيامبر چنين وضعى را تحمل مىكرد و مىفرمود
: « قولوا لا إله الا الله تفلحوا . . . » « 1 »
از طرف ديگر حدود هشتاد جنگ برايش پيش آمد آن هم با وضعى كه نه عده داشت و نه عده . به قول جرجى زيدان مسيحى ، مسملانان اسب و حتى در بعضى موارد كفش هم نداشتند و پابرهنه به جنگ مىپرداختندو پاهايشان زخم مىشد .
جنگ « ذات الرقاع » يعنى جنگى كه مسلمانان به پاهايشان كهنه بستند و پايشان زخم شده بود .
7 - صبر و استقامت
يكى ديگر از شرايط مدير و مسئول ، « صبر و استقامت » است . بايد بدانيم كه در دنيا مشكل فراوان است ، و هيچ كس بىمشكل و گرفتارى نيست . دنيا را بلا و گرفتارى احاطه كرده است .
اميرالمومنين ( ع ) مىفرمايد :
داربالبلاء محفوقه ؛ « 2 »
دنيا با بلا و مصيبت ، پيچيده شده است .
همانطور كه اگر انسانى در آب باشد ، آب محيط بر اوست . انسان نيز در دنيا به وسيله گرفتارى و مصيبتها احاطه شده است و تنها چيزى كه هست اين كه مشكلها بزرگ و كوچك بوده وانواع مختلف دارد . امروز به رنگى است و فردا به رنگ ديگر .
على ( ع ) در جاى ديگر مىفرمايد :
هامش
( 1 ) - تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 78 ؛ سيره ابن هشام ، ج 1 ، ص 350 .
( 2 ) - نهجالبلاغه ، خطبه 226 .