اگر جايى ، اگر وقتى كارى به انسان نداشته باشد براى اين است كه آب ندارد شنا كند ؛ براى اين است كه زمينه ندارد كار كند .
از مرحوم مقدّس اردبيلى - مرجع تقليدى كه بارها خدمت امام زمان عليه السلام رسيد - سؤال كردند : آقا ! اگر شما در خانهاى باشيد ، كسى نباشد جز يك زن نامحرم ، زنا مىكنى يا نه ؟ مرحوم مقدّس نفرمود : نه ؛ فرمود : پناه مىبرم به خدا كه چنين صحنهاى براى من جلو بيايد . از اين جمله استفاده مىكنيم كه نفس امّاره پير و جوان ندارد ؛ زن و مرد و مقدّس و غيرمقدّس ندارد ؛ همه و همه بايد از او بترسند ؛ زيرا دائماً با ما در جنگ است .
روايتى است از موسىبن جعفر ( ع ) كه پيغمبر اكرم ( ص ) عدّهاى را به جنگى فرستاد . وقتى برگشتند آن حضرت به آنها فرمود : مرحبا به گروهى كه جهاد اصغر را گذراندند و جهاد اكبر بر ايشان باقى مانده . گفتند : جهاد اكبر چيست ؟ فرمود : « جهاد با نفس » سپس فرمود :
« افْضَلُ الْجِهادِ مَنْ جاهَدَ نَفْسَهُ الَّتيبَيْنَ جَنْبَيْهِ »
يعنى بالاترين جهاد ، جهاد با نفس است « 1 » .
راستى كه جنگ با نفس امّاره ، جنگ بزرگى است ؛ و اين جنگ در درون ما هميشه هست ، آن بعد ملكوتى ما با بُعد ناسوتى ما هميشه در جنگ است . معمولًا هم در انسانها اين نفس امّاره اين هوى و هوس
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، جلد 70 ، صفحه ى 65 .