هستند ، اگر مربوط به دين است افرادى كه عالم در دين هستند ، بايد از آنها پرسيد كه اين عقيده
من است ، درست است يا نه ؟ اگر گفت نه فوراً زايل كند ، و اگر گفت درست است آن عقيده را قبول كند ، و قدرى هم رويش كار بكند شكوفاتر بشود . اينجا انعطاف مىخواهد . استبدادگرى در عقيده ، براى زن و مرد غلط است ؛ و بعضى اوقات براى همين خود رأيى ، براى همين لجاجت ، به خطرهاى عجيبى هم مىافتد . بعضى از خانمها اينطورند كه نمىدانند اما حرف هم نمىشود زد . بعضى از آقايان نمىدانند اما زيربار هم نمىروند . وقتى حقّ را به او بگويند نمىپذيرد ، مخصوصاً اگر خانمش بگويد . آقا ! حقّ را بپذير از هر كه باشد ؛ از خانمت باشد يا غير خانم . در گفتارت ، در كردارت ، اول عقل خود را به كار بينداز . با عقلت جلو برو . اگر راستى يك امر واضحى ، يك امر ضرورى است هيچ ؛ اگر ترديد پيدا كردى مشورت كن . مشورت عالى است لذا قرآن شريف در دو جا سفارش به مشورت كرده است :
( وَشْاوِرْهُمْ فِيالْامْرِ فَاذا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَياللهِ ) « 1 » پيغمبر ! مشورت كن . تصميمگيرى مال تو ، اما مشورت كن . احترام به فكر ديگران بگذار . راجع به مؤمنين دارد :
( وَ امْرَهُمْ شوُريبَيْنَهُمْ ) « 2 »
هامش
( 1 ) . سوره ى آل عمران ، آيه ى 159 .
( 2 ) . سوره ى شورى ، آيه ى 38 .