حق را بگيرد مانند اين است كه ناخن يا رگ از بدن او بيرون مى كشند . مشكل است امّا معلوم است كه انسان خوب ساخته مىشود . آنگاه كه بخاطر خدا پا بر گناه ميگذارد و آنگاه كه مصيبتى پيش بيايد صبر كند ، علاوه بر اينكه مصيبتش رفع ميگردد ، ساخته مىشود . اصلًا انسان در اين دنيا براى ساخته شدن آمده است .
در سوره انسان همان آيه اوّل مى فرمايد :
انا خلقنا الانسان من نطفه امشاج نبتليه . اين انسان را در اين دنيا براى امتحان آفريديم .
اين امتحان غير از امتحان اول است . اين همان امتحانى است كه از سنگ معدنى مى كنند . يعنى او را آورده ايم كه بسازيم . براى اينكه بعد از آن مى فرمايد :
فجعلناه سميعاً بصيراً . اورا بسازيم تا شنوا و بيدار دل شود .
اين امر مراتب دارد . در مرتبه اول آن ، درخت ايمان در قلب روئيده شده و نور خدا در دلش تابيده و دل او روشن است كه قرآن از آن به عنوان شرح صدر و سعه صدر ياد مىكند امّا كم كم اگر ساخته شود اين سميع و بصير بودن بالا مى رود و به آنجا ميرسد كه قرآن مى فرمايد او ملك را مى بيند .
ان الذين قالوا ربنا الله ثم استقاموا تنزل عليهم الملائكه الا تخافوا و لا تحزنوا
« 1 »
هامش
( 1 ) 1 . سوره فصلت ، آيه 30 .