. مومن كسى است كه ايمان در دلش رسوخ كرده باشد ، ايمان عاطفى باشد ، و الا ايمان عقلى و ايمان حرفى ، اسلام ظاهرى است . لذا قرآن مى فرمايد آنهايى كه ايمان دردلشان رسوخ نكرده باشد ، ولما يدخل الايمان فى قلوبكم « 1 » . نگويند ايمان داريم بلكه بگويند مسلمانيم . عقلمان درمقابل اسلام خاضع است . ازنظر قرآن ، ايمان قلبى همان مرتبه نخستينش ديگر نمى گذارد كه انسان گناه كرده و جلوگيرى مىكند . اين ايمان اگر چه به حد يقين نرسيده و درحد اطمينان باشد ، اما اگر رسوخ در دل كرده باشد ، آن هم مهار كننده است . قرآن مى فرمايد :
ويل للمطففين الذين اذا كتالوا على الناس يستوفون و اذا كالوهم او وزنوهم يخسرون الا يظن اولئك انهم مبعوثون . « 2 » واى بر كم فروشان ، واى به آنكه وقتى مى گيرد زياد ميگيرد و وقتى مى فروشد ، كم مى فروشد . آيا اين گمان ندارد حسابى و كتابى و بهشت و جهنمى در كار است . اگر « گمان » هم باشد معلوم است كه ديگر كم فروشى نيست . قرآن مى گويد اگر كسى واقعاً اطمينان داشته باشد كه حق النّاس مشكل است و اين مطلب در دل او و نه در عقل وى رسوخ كرده باشد ، اين مهار كننده اوست . معناى كم فروشى ، فروختن با ترازو نيست ، اين يك مصداق است . ندادن حق ديگران ، كم كارى ادارى و كارگر ، ندادن اجاره و . . . از مصاديق ديگر كم فروشى است . هر كه حقى ر ناحق كند و هر كه
هامش
( 1 ) 3 . سوره مطففين ، آيات 1 - 4 .
( 2 )