بشود . اين يك قسمت از امر به معروف و نهى از منكر كه در آداب و رسوم اسلامى است .
تشكيل حوزه هاى علميه
دومين قسمت اين است كه بر امت اسلامى واجب است كه تشكيل حوزه هاى علميه داده و بطور واجب كفايى اين حوزه ها را اداره كنند و قرآن در وجوب اين امر با لحن شديد سخن مى گويد :
فلو لا نفر من كل فرقه منهم طائفه ليتفقهوا فى الدين و لينذروا قومهم اذا رجعوا اليهم لعلهم يحذرون .
« 1 » يعنى چرا همه مسلمانها يك عده اى را نمى فرستند ؟ ( معناى « عده اى را بفرستند » يعنى اينكه عده اى بايد بيايند و اداره آنان با آنهايى است كه نمى آيند ) . لذا تشكيل حوزه از نظر قرآن يك امر به معروف و نهى از منكر و واجب موكد است و اداره كردن اين حوزه ها نيز بر همه واجب كفايى است . از اين نظر از قم و بازار قم بايد تشكر كرد . در اين سى سال كه درحوزه ها هستم ، بازار قم حقيقتاً حقى به حوزه دارد چنانچه حوزه هم حقى به قم دارد و بايد افتخار كند كه داراى حوزه است . آنچه مسلم است اينكه حوزه هاى علميه از ابتدا تا به حال توسط بازار تامين مالى مى شده است يعنى سهم امام را معمولًا بازارى ها و كسبه مى دهند ، افراد ادارى يا زارعين كه سهم امام نمى دهند چون ندارند كه بدهند . معمولًا سهم امام از ابتدا تا به حال از مسئوليتهاى بازار بوده و بايد تشكر كرد . وبالاخره بر بازار و بر زارع و
هامش
( 1 ) 2 . سوره توبه ، آيه 122 .