« 1 » يعنى قسم به روز قيامت و قسم به نفس لوامه . قسم به وجدان اخلاقى كه در انسان است .
شايد مراد از پهلوى هم قرار گرفتن نفس لوامه و روز قيامت اين باشد كه در روز قيامت جا بجايى و اشتباه د ركار نيست . اين گونه نيست كه درروز قيامت جاى انسان بهشتى و جهنمى عوض شود . اين گونه نيست كه در آن روز حقى را ناحق نا حقى را حق جلوه داده و پارتى بازى و رشوه خوارى صورت گيرد . در آن روز با زور نيز نمى توان به بهشت يا جهنم رفت . لذا قرآن شريف به هر چهار مورد در دو آيه اشاره مىكند . در ابتداى سوره بقره آيه 48 ميفرمايد :
واتقوا يوماً لا تجزى نفس عن نفس شيئا . اشتباه نيست . ولا يقبل منها شفاعه . پارتى بازى نيست . ولا يوخذ منها عدل . رشوه بازى هم نيست . ولا هم ينصرون . زور هم نيست . همين شيوه روز قيامت در نفس لوامه و وجدان اخلاقى نيز هست . نفس لوامه اشتباه نمى كند . در سوره والشمس نيز به آن قسم خورده و د رضمن قسم خوردن ، اهمينش را مى رساندو مى فرمايد :
ونفس و ما سويها .
قسم به نفس لوامه ، آن نفس لوامه اى كه اشتباه نداشته و تميز خوبى ها از بديها در ذات اوست . اگر بخواهيد با او پارتى بازى كنيد و از او تعريف كنيد و بگوئيد بارك الله ! كارى به ما نداشته باش تا ما كارمان را انجام بدهيم يا به او رشوه بدهيد كه تو مونس خوبى براى من هستى ، پس بگذار كارم را انجام دهم يا اينكه به زور بخواهيد كلاه سرش بگذاريد ، اينها اثرى نداشته و او كار خود را بدون اشتباه انجام
هامش
( 1 ) 1 . سوره قيامت ، آيه 1 و 2 .