بعضى از فرقههاى اسلامى كه خمس را در زمرهء فروع دين به شمار نمىآورند ، بر اين عقيدهاند كه اين آيهء شريفه منحصرا مربوط به غنايمى است كه در جنگ با كافران نصيب مسلمانان مىشود ؛ به عبارت ديگر ، چنانچه از طريق جنگ با كافران اموالى به دست مسلمانان برسد ، به آن خمس تعلق مىگيرد . آنان معتقدند كه سهم خداوند تشريفاتى است و پرداخت آن ميسر نيست . سهم پيامبر اكرم ( ص ) نيز با رحلت ايشان از بين مىرود .
منظور از « لذى القربى » در اينآيه حضرت زهرا ( س ) و همسران پيامبر اكرم ( ص ) است كه با فوت ايشان سهم آنان نيز از بين مىرود . بنابراين ، آيهاى كه دربارهء خمس در قرآن آمده است ، در زمان پيامبر اكرم ( ص ) و خانوادهء ايشان مصداق پيدا مىكرده است و به زمانهاى ديگر ارتباطى ندارد .
در ميان فرقههاى اسلامى شيعه معتقد است موضوع خمس كه در قرآن مطرح شده است ، براساس گفتار امامان معصوم ( ع ) فقط به غنيمتهاى جنگى مربوط نمىشود و اگر شخصى اضافه بر نياز يك سال خود و خانوادهاش اموالى به دست بياورد ، بايد خمس آن را بدهد . بنابر اعتقاد شيعه ، خمس اموال بعد از پيامبر اكرم ( ص ) و ائمهء اطهار ( ع ) به نايبان آن بزرگواران ؛ يعنى مجتهدان جامع الشرايط و علماى دين تعلق مىگيرد تا از اين طريق بتوانند جامعهء اسلامى را اداره كنند .
خمس به حكومت اسلامى تعلق دارد و حكومت هم مخصوص خداوند و كسانى است كه از سوى پروردگار تعيين مىشوند ؛ يعنى پيامبر اكرم ( ص ) و ائمهء طاهرين ( ع ) و در زمان غيبت امام دوازدهم ( عج ) نايبان و جانشينان آن حضرت كه علماى دين و مجتهدان جامع الشرايط هستند ، عهدهدار حكومت الهى در جامعه اسلامىاند و ازاينرو خمس به آنان تعلق مىگيرد .
بديهى است كه خداوند ، رسول و امام و نايبان ايشان ، به خمس اموال نيازى ندارند ، بلكه منظور از تعلق گرفتن خمس عايدات به آنها ، اين است كه
برنامه زندگى (فارسى) — صفحة 61
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٦١