مراتب كمال عبادتها به خشوع و مراتب آن بستگى دارد . هيچ عبادتى بدون حضور قلب ، مقبول درگاه احديت واقع نمىشود و مورد لطف و رحمت ربوبى قرار نمىگيرد . خداوند در قرآن كريم مىفرمايد :
و استعينوا بالصبر و الصلاة و انها لكبيرة الا على الخاشعين . « 1 »
از شكيبايى و نماز يارى جوييد و ايندو جز براى اهل خشوع ، امرى بزرگ و دشوار است .
آنانكه به مقام خشوع نرسيده باشند ، نماز واقعى بر ايشان دشوار و سنگين است . چنين افرادى به خاطر ترس از جهنم و طمع بهشت نماز مىخوانند . همهء اشخاص مىتوانند در نماز خضوع و خشوع را مراعات كنند ، به شرط آنكه تمرى كافى در اين زمينه داشته باشند و نيز داراى ارادهاى قوى باشند .
نماز مقبول و نماز صحيح
نماز مقبول آن است كه با خضوع و خشوع بهجا آورده شود و آداب ظاهرى و باطنى در آن مراعات شود . اين نماز موجب تزكيهء نفس و پاكى روح و روان مىشود و تأثير تربيتى و اخلاقى فراوانى دارد . ازاينرو چنين نمازى را نماز اخلاقى نيز مىگويند ؛ نمازى كه فرشتگان آن را با درخشندگى خاصى به پيشگاه خداوند متعال مىبرند و پروردگار عالم اين نماز را مىپذيرد .
نماز صحيح ، همانطور كه پيشتر توضيح داده شد ، موجب رفع تكليف مىشود و به سبب آن انسان در جهان آخرت مورد بازخواست قرار نمىگيرد .
چنين نمازى را نماز فقهى نيز مىگويند . نمازى كه فرشتگان آن را در حالى كه نورانيت و درخششى ندارد ، به محضر ربوبى مىبرند و مورد قبول خداوند قرار نمىگيرد . پيامبر اكرم ( ص ) فرمودند :
هامش
( 1 ) . قرآن ، بقره / 45 .