پيامبر اكرم ( ص ) يكى از مسلمانان را در حال نماز ديد كه با ريش خود بازى مىكند آنگا فرمودند : اگر قلب اين شخص خاشع بود ، اعضاى او نيز خاشع بودند .
وقتى مسلمان بداند كه رستگارى وى در گرو رعايت آداب باطنى و داشتن خشوع در نماز است ، همانگونه كه در سورهء منافقون ذكر شده است ، مىكوشد تا هنگام اداى نماز مراتب خضوع و خشوع را مراعات كند ؛ بدين معنى كه در هنگام خواندن حمد و سوره ، تمام توجه خود را متوجه معبودى مىكند كه در حال رازونياز با اوست و هنگام ركوع و سجود خداى متعال را به راستى تنزيه و تسبيح مىكند .
امام صادق ( ع ) فرمودند : « هنگامى كه رو به قبله نمودى ، دنيا و آنچه در آن است را به فراموشى بسپار و مردم و امور مربوط به آنها را از ياد ببر ، قلبت را از آنچه به خود مشغول مىسازد ، خالى كن ؛ عظمت خداوند را به ديدهء باطن بنگر و روزى را به ياد آور كه هركس در برابر پروردگار خود مىايستد و آنچه را انجام داده است ، ظاهر مىكند و به سوى مولاى راستين خود باز مىگردد ، ايستادن در چنان روزى بر گامهاى ترس و اميد استوار است .
پس هنگامى كه تكبير گفتى ، آسمانها و زمين و آنچه را ميان آنهاست در برابر عظمت پروردگار كوچك و حقير شمار ! پس آنگاه خداى تعالى بر قلب بندهء خود آگاه مىشود ، در حالىكه بنده لفظا خدا را بزرگ مشمارد ، اما در قلبش از حقيقت تكبير رويگردان است ، خداوند مىفرمايد : اى دروغگو ! آيا مرا فريب مىدهى ؟ به عزت و جلالم سوگند كه تو را از شيرينى يادم محروم مىسازم و از مقام قرب و لذت مناجاتم دور مىكنم .
بدانكه او ( خداوند ) به تعظيم و كرنش تو محتاج نيست و از عبادت و دعاى تو بىنياز است و بدرستى كه دعاى تو وسيلهاى است كه از فضل و
برنامه زندگى (فارسى) — صفحة 19
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص١٩