اندامها نظير ابرو ، ريش و سفيدى پوست است . برخى ديگر از اندامها چنانند كه از دست رفتن آنها به اصل جمال آدمى لطمهاى وارد نمىكند ، اما از كمال آن مىكاهد ، مانند كمانى بودن ابرو ، سياهى موى سر و صورت و سرخ بودن گونههاى صورت .
همينگونه است صورت عبادتهايى كه شرع مقدس براى ما معين كرده است . روح و حيات باطنى نماز ، خشوع ، نيت ، حضور قلب و اخلاص است .
ركوع ، سجود و قيام آن به منزلهء قلب ، كبد و مغز مىباشد كه اگر از دست برود ، نماز از دست مىرود . قرائت و اذكار نماز در حكم دست ، پا ، چشم و زبان است كه با وارد شدن خدشه به آنها نماز حيات خود را از دست نمىدهد ، اما بعضى از مقاصد آن مخدوش مىشود . مستحبات نماز به مثابه زيباييهاى مو ، پوست و صورت است كه وجود آنها موجب جمال و زيبايى مىشود . رعايت لطايف آداب در اين مستحبات ، به منزلهء كمانى بودن ابرو و تناسب اندام است كه موجب كمال زيبايى است . » « 1 »
نماز براى بنده به مثابه هديهاى است كه به وسيلهء آن به پيشگاه رب الارباب تقرب مىجويد ، همانطور كه مردمان با تقديم هدايا نزد بزرگان تقرب مىجويند . اين هديه به خداوند عرضه مىشود و روز قيامت به نمازگزار بر مىگردد . بنابراين ، تو در زيباسازى يا زشت و ناقص كردن نماز اختيار دارى ، اگر آن را زيبا ونيكو ساختى ، خير و خوبى آن به تو باز مىگردد و اگر آن را زشت نمودى ، بدى آن به خودت بر مىگردد .
آداب باطنى نماز ، داشتن خضوع و خشوع در نمازاست . خضوع ؛ يعنى رعايت ادب در پيشگاه پروردگار و خشوع ؛ يعنى توجه قلبى به خداوند در هنگام نماز و فروتنى باطنى در هنگام رازونياز با او . خشوع بدين معنى است كه انسان در هنگام اداى نماز حضور قلب داشته باشد و به امور دنيوى فكر نكند . خشوع قلب موجب خشوع اعضا و جوارح مىشود .
هامش
( 1 ) . همان ، ج 1 ، صص 264 - 365 .