مسلمان خود را براى سفر حج و حضور در پيشگاه خداوند آماده و از دنيا و مردم قطع علاقه مىكند .
مرحلهء دوم « سير من الحق فى الحق » است كه از لحظهء محرم شدن حاجى در يكى از ميقاتها تا پايان اعمال حج ادامه دارد . در اين مرحله ، مسلمان خود را به طور كامل در محضر ربوبى احساس مىكند و به كسى و چيزى جز حق تعالى توجه نمىكند .
وقتى اعمال حج تمام مىشود ، مرحلهء سوم سفر عرفانى حاجى شروع مىشود و آن زمانى است كه به وطن خود برمىگردد تا از دستاوردهاى سفر معنوى خود استفاده كند و به راهنمايى مردم بپردازد . اين مرحله « سير من الحق فى الخلق » نام دارد .
اگر كسى بتواند حقيقتا اين منزلها را طى كند ، حالتى در او به وجود مىآيد كه گوش شنوا پيدا مىكند ، همانند حضرت موسى ( ع ) كه كلام خداوند را شنيد ، شخص هم هنگام لبيك گفتن مىتواند پاسخ دلنشين خداوند را بشنود . شنيدن سخن خداوند براى همهكس ميسر نيست ، اما انسان مىتواند به حالتى دست يابد كه از طريق الهامات و واردات غيبى و با زبان حال سخن حق را بشنود و قرآن را بشنود و قرآن كريم اين وعده را داده است و مىفرمايد :
ان تتقوا اللّه يجعل لكم فرقانا . « 1 »
اگر تقواى الهى را پيشه خود سازيد ، خداوند به شما فرقان ( وسيلهء تميز حق و باطل ) عطا مىكند .
اگر انسان متقى باشد و تقوا در عمق جان او نفوذ كرده باشد ، حالتى در او به وجود مىآيد كه ناخودآگاه بين حق و باطل تمييز مىدهد و الهامات رحمانى را از وسوسههاى شيطانى تشخيص مىدهد .
هامش
( 1 ) . قرآن ، فجر / 26 - 29 .