شب نهم ذىالحجّه ، حاجيان از مسجد الحرام براى دوّمينبار احرام مىبندند .
احرام دوّم نكتهء مهمّى را به انسانها مىآموزد و آن اينكه همانگونه كه جسم به غذا نياز دارد و لازم است به طور مكرّر به بدن غذا رسانده شود ، روح نيز چنين است . براى تغذيهء روح امر شده كه به طور مرتّب نماز بخوانيم و براى كامل شدن اين تغذيه ، نماز مستحبّى و نماز شب هم بخوانيم . همانطور كه اگر به جسم ما غذا نرسد يا به مقدار لازم نرسد ، جسم ضعيف مىشود يا از بين مىرود ، به روح نيز اگر غذا نرسد يا كم برسد ، به ضعف مبتلا مىشود يا حتى ممكن است بميرد . انسانى كه روحش بميرد ، مشكلات زيادى براى او و اجتماعش به وجود مىآيد . نماز ، رابطهء با خدا ، خدمت به خلق خدا با انگيزهء نزديكى به خداوند ، حج و ساير عبادات اسلامى به منزلهء غذاى روح هستند .
احرام بستن براى بار دوّم از مسجدالحرام انجام مىشود و بعد از آن مسلمانان به سوى سرزمين عرفات حركت مىكنند . حاجيان در
عرفات نصف روز مىمانند و در اين مدت كم مىتوانند راه صد ساله را طى كنند . به ذلّ عبوديت و عزّ ربوبيت معرفت پيدا كنند و ربط حادث به قديم را بشناسند . عرفه شناخت اين حقيقت است كه موجودى جز خداوند در اين جهان نيست و بقيهء موجودات جلوهاى از وجود بارىتعالى هستند . در عرفات انسان به حقيقت قرآن ، نبوت ،
استفتائات حج و عمره (1388ش) (فارسى) — صفحة 276
مساهمون: الشيخ حسين المظاهري
ص٢٧٦