جاى سفر حج به عالم برزخ وارد مىشدم ، وضع من چگونه بود ؟ آيا در محضر خداوند مىتوانم جواب كارهايم را بدهم يا خير ؟ آيا پروردگار از من راضى است يا خير ؟
اگر به راستى حالت يقظه در انسان به وجود بيايد و به اين نكته توجّه پيدا كند ، قبل از حج و قبل از مرگ به جايى مىرسد كه خداوند او را مخاطب قرار داده و مىفرمايد :
يَا أيَّتُهَا النَّفسُ المُطمَئِنَّة ارجِعِيإِلَيرَبّكِ رَاضِيَهءً مَرضِيَّة فَادخُلِيفِيعِبَادِيوَ ادخُلِيجَنَّتِى « 1 » اى جان آرامش يافته ، خشنود و پسنديده به سوى پروردگارت بازگرد و در زمرهء بندگان من داخل شو و به بهشت من وارد شو !
قدم دوّم ، محاسبهء نفس است . كسى كه مىخواهد به حج برود ، بايد هدف از اين سفر مقدّس را براى خود تبيين كند . آيا اعمال عبادى نظير نماز ، روزه ، خمس و ساير عبادتهاى او به نحو صحيح انجام شده است ؟ آيا مال او حلال است ؟ اگر مالى كه انسان در راه
حج صرف مىكند ، حلال نباشد ، حجّ او مورد قبول حقّ تعالى قرار نمىگيرد . امام صادق ( ع ) مىفرمايند :
هامش
( 1 ) . فجر / 26 - 29