مقدّمه
مسلمانان به منزلهء يك خانواده هستند كه در نقاط مختلف زمين زندگى مىكنند و شايسته است همهء آنان از هر نژاد و طبقهاى كه هستند ، با يكديگر مودّت ، برادرى و اتّحاد داشته باشند . خداوند با وضع احكام و قوانينى كه ضامن سعادت مسلمانان است ، برنامههاى خاصّى براى تحكيم برادرى و اتّحاد آنان ترتيب داده كه به صورتهاى گوناگون از جمله نماز جماعت ، نماز جمعه ، نمازهاى عيد و مانند آنها اجرا مىشود و حج از همهء اين موارد عمومىتر و سودمندتر است .
« حج » در لغت بهمعناى قصد و آهنگ كردن است و در اصطلاح فقهى مسافرتى است كه مسلمانان در صورت توانايى مالى و جسمى به آن اقدام مىكنند و در ايّام خاصّى ، در مكان مقدّسى گرد هم مىآيند و اعمال و مناسك مخصوصى انجام مىدهند و ضمن عبادت پروردگار ، روابط اجتماعى - جهانى خود را تحكيم مىبخشند .
حج يك سفر عرفانى است و بنابر نظر علماى اخلاق ، سفرى