در خصوص تشرّف به حج استحبابى يا عمرهء مفرده نيز همين بدل وجود دارد . بدل حج و عمرهء مستحب ، خدمت به خلق خدا است و ثواب آن خدمت ، از حج و عمرهء مستحب بسيار بالاتر مىباشد .
ابان بن تغلب كه يكى از علماى بزرگ اسلام در زمان امام جعفر صادق ( ع ) و از راويان معتبر احاديث است ، نقل مىكند كه در خدمت امام ششم حضرت صادق ( ع ) در خانهء خدا طواف مىكردم . يك نفر مرا صدا كرد و من جواب او را ندادم ، در دور دوّم طواف مجدداً مرا صدا كرد و پاسخ او را ندادم . امام صادق ( ع ) فرمودند مگر تو را صدا نمىزند ؟ گفتم آرى يابن رسول الله ! گفتند : شيعه است ؟ گفتم : آرى شيعه است و از من درخواستى دارد . فرمودند : چرا درخواست او را اجابت نمىكنى ؟ عرض كردم يابن رسول الله ! درخدمت شما مشغول طواف هستم . فرمودند : طواف را رها كن و به سوى او برو . « 1 »
بر اساس روايات متعدّدى از امام صادق ( ع ) و ساير ائمهء اطهار ( ع ) ، ثواب گرهگشائى از مشكلات مسلمانان ، بالاتر از طواف و حتّى حج و عمرهء مقبول است .
« قَضَاءُ حَاجَة الْمُؤْمِنِ أَفْضَلُ مِنْ أَلْفِ حِجَّة مُتَقَبَّلَة بِمَنَاسِكِهَا » « 2 »
برآوردن حاجت مؤمن برتر است از هزار حج مقبول با همهء آدابش .
نكتهء ظريف اينگونه روايات ، آن است كه ثواب خدمت به خلق خدا افضل از ثواب « حج يا عمرهء مقبول » برشمرده شده است . حج و عمرهء مقبول و پذيرفته شده ، بسيار نادر است . چنانكه نماز و روزهء مقبول و پذيرفته شده بسيار نادر و كمياب است . تا وقتى حضور قلب و تقوا نباشد ، عبادت كسى مقبول نمىشود ؛ از اين رو ممكن است از چند ميليون نفر كه در هر سال حج به جا مىآورند ، افراد بسيار كمى حج مقبول به جا آورند
هامش
( 1 ) . الكافى ، ج 2 ، ص 171
( 2 ) . بحارالانوار ، ج 71 ، ص 285