از تعقيبات و توجّهات بعد از نماز ، به جا آورد و از مسجد خارج گردد .
نماز يعنى مكالمه و معاشقه با حق تعالى و نماز بدون مقدّمه بى روح است و انسان را به مقام والاى معاشقه با خداوند نمىرساند .
نماز نياز به خضوع و خشوع دارد . يعنى بايد آداب ظاهرى و باطنى در آن به خوبى مراعات شود . چنين نمازى است كه به يارى نمازگزار مىشتابد و دست وى را مىگيرد .
وَ اسْتَعينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاة وَ إِنَّها لَكَبيرَة إِلَّا عَلَى الْخاشِعينَ « 1 » از صبر و نماز يارى جوييد ، و اين كار ، جز براى خاشعان ، دشوار و گران است .
بنابراين لازم است نمازگزار نمازى بخواند كه بتواند از آن كمك بگيرد و دنيا و آخرت خويش را با نماز آباد كند . مشكلات دنيوى و اخروى با نماز واقعى حل مىشود . حفظ دين انسان و فرزندان و اطرافيان او به نمازى كه مىخواند بستگى دارد .
ولى متأسّفانه نماز با آن همه آثار و بركات براى بسيارى از مردم سنگين است و دليل مهم سنگينى نماز اين است كه مقدّمات آن فراهم نمىشود و اكثر نمازگزاران آمادگى قبلى براى اداى فريضهءبه اين مهمى را ندارند .
راجع به امام دوّم ، امام حسن مجتبى ( ع ) نقل شده است كه هنگام نماز ، مثل دامادى كه مىخواهد به حجله برود ، خود را براى شرفيابى به محضر حضرت ربُّ العالمين آماده مىكردند ؛ آن حضرت ابتدا غسل كرده و پس از آن ، لباسهاى نو و تميز و معطّر بر تن مىكردهاند .
هنگام ورود به مسجد ، تلاطم درونى عجيبى به ايشان دست مىداده است ، به اندازهاى كه قدم برداشتن و رفتن به درون مسجد براى ايشان مشكل مىشده است و
با يك حالت خاضعانه و خاشعانهء غير قابل وصفى مىفرمودهاند :
هامش
( 1 ) . البقرهء / 45