موارد و نتايج آن را با تدبّر در قرآن كريم و تفحّص در روايات و تاريخ به دست آوريم . قرآن شريف بر اين تفحّص علمى تأكيد فرموده است :
افَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرانَ امْ عَلَى قُلُوبٍ اقْفالُهَا « 1 » آيا قرآن را مورد تدبّر قرار نمىدهيد ، يا آنكه بر قلبهايتان قفل زده شده است ؟
جواب دوّم ) همهء فروع دين نيز مانند ولايت و خلافت است و قرآن شريف آن را به طور كلّى بيان فرموده است و تعيين موارد آن را به رسول گرامى ( ص ) واگذار كرده است :
وَ انْزَلْنا الَيْكَ الذِّكْرَ لتُبَيِّنَ لِلنّاسِ مَا نُزِّلَ إلَيْهِمْ
« 2 » و ما اين ذكر ( قرآن ) را بر تو نازل كرديم تا آنچه به سوى مردم نازل شده است براى آنها روشن سازى .
قرآن دربارهء نماز ، روزه ، خمس ، زكات ، جهاد ، امر به معروف و نهى از منكر ، تولّا و تبرّا نيز به بيان خصوصيّات نپرداخته است و تنها كلّيت وجوب آنها را بيان فرموده است ؛ مثلًا در قرآن شريف مىخوانيم :
اقِمِ الصَّلوة لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إلى غَسَقِ اللَّيْلِ وَ قُرآنَ الْفَجْرِ
« 3 » نماز را از زوال ( هنگام ظهر ) تا نهايت تاريكى شب بر پا دار و همچنين قرآن فجر ( نماز صبح ) را .
ولى كيفيّت نماز ، ركعات و خصوصيّات آن را پيامبر گرامى ( ص ) - كه مبيّن قرآن شريف است - بايد بيان كند ، و همچنين است آيهء ولايت ، آيهء تطهير ، آيهء
هامش
( 1 ) محمّد / 24
( 2 ) نحل / 44
( 3 ) اسراء / 78