علماى اعلام واجب است و نيز در صورتى كه بدعتى در اسلام واقع شود ، اظهار حق و انكار باطل حتى بدون احتمال تأثير واجب مىگردد . « 1 » لازم به ذكر است كه علماى اسلام از جمله امام راحل بزرگوار ( قدسسره ) در ابعاد مختلف اين مسأله بسيار بحث كردهاند .
7 - 8 مراتب و درجات امر به معروف و نهى از منكر
امر به معروف و نهى از منكر به تناسب موقعيت و شرايط گناه و گناهكار و تعداد دفعات ارتكاب گناه ، مراتبى دارد ؛ درجهء نخست امر به معروف و نهى از منكر اين است كه از شخص معصيتكار رو برگردانند ، با چهرهء ناراحت با او ملاقات كنند ، از او اعراض نمايند يا معاشرت با او را ترك كنند ، در صورتىكه معلوم شود اين كارها براى ترك معصيت گناهكار است . اين روش در صورتى صحيح است كه كار شخص اثرگذار باشد و اثر آن تنبيه شخص گناهكار باشد ، در غير اين صورت ، اگر انجام دادن اين كارها جنبهء تشويقى داشته باشد و گناهكار را در عمل خود گستاختر كند ، در چنين مواردى اين كار صحيح نيست .
درجهء دوّم از امر به معروف و نهى از منكر ، امر و نهى با زبان و پند و ارشاد است . ممكن است شخص كار منكرى انجام دهد و اين ناشى از جهل و نادانى او باشد ، يا بر اثر تبليغات ، تحت تأثير عوامل محيطى قرار گرفته باشد ، چنين شخصى نياز به راهنما و معلم دارد ؛ كسى كه با مهربانى با او صحبت كند و او را از معايب و مفاسد عملش آگاه كند . احتمال دارد شخص با گفتار نرم و با
هامش
( 1 ) ر . ك : رساله توضيح المسائل معظّم له ، مسائل 1613 - 1597