بسيارى از اين شرايط وجود ندارد ، زيرا هدف از اين جهاد ، دفاع هرچه سريعتر و بيشتر از مبانى اسلام و آبرو و شرف جامعهء اسلامى و مسلمانان است . بنابراين ، در جهاد دفاعى شرايط آسانتر شده است تا عدهء بيشترى از مردم را شامل شود و مسلمانان با تمام امكانات و نيروى خود از دين ، جان و ناموس خود در برابر دشمنان تجاوزگر دفاع كنند و با آنان به مبارزه برخيزند .
* جهاد با نفس
مبارزه با نفس امّاره كه به انجام دادن بدىها فرمان مىدهد ، بالاترين نوع جهاد محسوب مىشود . پيامبراكرم ( ص ) جهاد با نفس را « جهاد اكبر » ناميدند ؛ حضرت على ( ع ) فرمودند :
« إِنَّ رَسُولَ اللهِ ( ص ) بَعَثَ سَرِيَّة فَلَمَّا رَجَعُوا قَالَ : مَرحَباً بِقَومٍ قَضَوُا الجِهَادَ الأصغَرَ وَ بَقِىَ عَلَيهِمُ الجِهَادُ الأكبَرُ قِيلَ يَا رَسُولَاللهِ وَ مَا الجِهَادُ الأكبَرُ ؟ فَقَالَ : جِهَادُ النَّفسِ ! وَ قَالَ ( ص ) : إِنَّ أفضَلَ الجِهَادِ مَنْ جَاهَدَ نَفسَهُ الَّتِى بَينَ جَنبَيْهِ » « 1 »
رسول خدا ( ص ) سپاهيانى را به مقصدى گسيل داشت ، پس از بازگشت آنان فرمود : مرحبا به قومى كه از جهاد كوچكتر بازگشتهاند ، در حالىكه جهاد بزرگتر براى آنان باقى مانده است . پرسيدند : اى رسول خدا ! جهاد بزرگتر چيست ؟ فرمود : جهاد با نفس ! سپس آن حضرت خاطرنشان ساختند كه برترين جهاد آن است كه انسان با نفس خود كه در بين دو پهلوى او قرار دارد ، مبارزه كند .
بهطور كلى ، در درون زندگى آدمى هميشه ميان عقل ، وجدان اخلاقى و
هامش
( 1 ) وسائل الشّيعة ، ج 15 ، ص 163