ابراهيم ( ع ) با پرتاب كردن سنگهايى به شيطان ، او را از خود دور كرد . آن حضرت در جمرهء دوّم نيز شيطان را ديد و به سوى او سنگ انداخت ، سرانجام در جمرهء عقبه نيز شيطان را با پرتاب كردن سنگ از خود دور كرد و عمل آن حضرت در تاريخ به صورت سنت درآمد .
در روز عيد قربان ، حاجيان فقط رمى جمرهء عقبه مىكنند و با سنگريزههايى كه در مشعر جمع كردهاند ، به طرف ستون سوّم كه از دو ستون ديگر بزرگتر است ، هفت سنگ پرتاب مىكنند ؛ به عبارت ديگر ، در آنجا بت بزرگ را رمى مىكنند و آن را مىشكنند . جمرهء عقبه سمبل بزرگ بت و بزرگترين بت ، نفس اماره است كه انسان را به انجام دادن بدىها امر مىكند . سرسختترين دشمن انسان هم اوست . چنانكه در حديث آمده است :
« أعدّى عَدُوَّكَ نَفسَكَ الَّتِى بَينَ جَنبَيكَ » « 1 »
بزرگترين دشمن تو نفس توست كه در نهاد تو قرار دارد .
هنگامى كه انسان به جمرهء عقبه سنگ پرتاب مىكند ، بايد با اراده و معرفت اين كار را انجام دهد و از صميم قلب بر نفس امّاره حمله كند ، سرّ سنگ زدن به جمرهء عقبه اين است كه خدايا بت درونى خود و نفس اماره را مىشكنم يا آن را كنترل و مهار مىكنم . نفس اماره را كه مانند اسب چموش و سركشى است ، مىتوان با زدن دهنه مهار كرد و بر آن تسلّط يافت .
آزاد گذاشتن نفس امّاره موجب بروز مصيبتهاى زيادى براى انسان مىشود و اين نفس مانند مركبى سركش انسان را به هرجا كه مىخواهد ، مىبرد . مهمترين عامل در كنترل نفسامّاره ، تقويت ايمان و معرفت به مبدأ و معاد است .
هامش
( 1 ) عدة الدّاعى ، ص 314