خمس امور مربوط به مسلمانان را اداره مىكردند . بعد از آنان نيز علماى ديگرى مانند علامهء حلّى ، صاحب جواهر و شيخ مرتضى انصارى و مجتهدان و علماى ديگر خمس اموال شيعيان را دريافت مىكردند . در روزگار حاضر نيز مجتهدان جامع الشّرايط به نيابت از امام زمان ( عجّل الله تعالى فرجه ) خمس درآمدهاى مازاد بر هزينههاى شيعيان را دريافت و در موارد تعيين شده از سوى شرع مقدّس هزينه مىكنند .
3 - 2 موارد مصرف خمس
بنابر فتواى مجتهدان ، خمس شامل دو قسمت است : يك قسمت آن سهم سادات است و با اجازهء مجتهد جامع الشّرايط مىتوان آن را به سادات فقير ، يتيم و درمانده در سفر اختصاص داد ؛ قسمت ديگر خمس سهم امام ( ع ) است كه در اين زمان بايد به مجتهد جامع الشّرايط داده شود يا در مواردى كه ايشان اجازه دهد ، هزينه كرد .
بديهى است كه خمس در زمرهء اموال شخصى امام و مجتهدان محسوب نمىشود . بنابر يك روايت صحيح ، وكيل امام رضا ( ع ) خدمت امام جواد ( ع ) عرض كرد : « اى فرزند رسول خدا ! مقدارى پول از پدر بزرگوارتان نزد من است . اين پولها را چه كنم ؟ » امام جواد ( ع ) فرمودند : « اگر خمس است ، متعلق به من است و اگر مال شخص پدرم است ، بايد به قاعدهء ارث تقسيم شود . »
از اين فرمودهء امام ( ع ) معلوم مىشود كه مجتهد جامعالشّرايط كه به نيابت از امام زمان ( ع ) خمس را دريافت و مصرف مىكند ، مالك خمس نيست و اين خمس به دليل اجتهاد و مرجعيت اوست كه در اختيارش گذاشته مىشود .
مرحوم آيتالله بروجردى ( قدسسره ) در جواب اين سؤال كه خمس در چه مواردى