خداوند احساس كند و به يقين بداند كه پروردگار عالم او را مىبيند . پيامبراكرم ( ص ) مىفرمايند :
« اعبُد الله كَانَّكَ تَراهُ وَ إِن لَم تَكُن تَراهُ فَإنَّهُ يَراكَ » « 1 »
خداوند را آنچنان پرستش كن كه گويى او را مىبينى و اگر تو او را نمىبينى ، پس مسلّماً او تو را مىبيند .
قرآن شريف مىفرمايد :
قَدْ أفْلَحَ الْمُؤْمِنونَ الَّذِينَ هُمْ فِى صَلاتِهِمْ خَاشِعُونَ
« 2 » همانا اهل ايمان رستگار مىشوند ؛ آنان كه در نماز خشوع مىورزند .
از پيامبراكرم ( ص ) سؤال شد خشوع چيست ؟ حضرت فرمودند : « خشوع عبارت است از تواضع و فروتنى در نماز و اينكه بنده قلب خود را به طور كامل متوجّه خدا سازد . » « 3 » حضور قلب در عبادات ، روح و روان آنها محسوب مىشود و نورانيت و مراتب كمال عبادتها به خشوع و مراتب آن بستگى دارد . هيچ عبادتى بدون حضور قلب ، مقبول درگاه احديت واقع نمىشود و مورد لطف و رحمت ربوبى قرار نمىگيرد . خداوند در قرآن كريم مىفرمايد :
وَ إسْتَعيِنُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلوة و إنَّهَا لَكَبيرة إِلَّا عَلَى الْخَاشِعيِنَ
« 4 » از شكيبايى و نماز يارى جوييد و اين دو جز براى اهل خشوع ، امرى بزرگ و دشوار است .
هامش
( 1 ) مكارم الاخلاق ، ص 458
( 2 ) مؤمنون / 2 - 1
( 3 ) بحارالانوار ، ج 84 ، ص 264
( 4 ) بقره / 45