اينكه شتر از سوراخ سوزن بگذرد .
إنَّ اللهَ لايَغْفرُ انْ يُشْرَكَ به وَ يَغْفِرُ مادُونَ ذلكَ لِمَنْ يَشاءُ
« 1 » خدا ، اين را كه به او شرك ورزيده شود نمىبخشد و غير از آن را براى هر كه بخواهد مىبخشد .
ولى آنان كه درّ گرانبهاى ايمان را در صدف وجود خود دارند ، گرچه به دليل نافرمانىها و معصيتها جهنّمى باشند ، امّا به صورت دائمى و هميشگى در جهنّم باقى نخواهند ماند ، بلكه به اندازهاى در جهنّم مىمانند كه آتش و عذاب الهى ، كدورتهاى آنها را از ميان ببرد تا آنگاه پاكيزه و لايق بهشت شوند . از قرآن شريف و روايات معصومين ( ع ) استفاده مىشود مجرمى كه سختىهاى دنيا ، رنجهاى برزخ ، عذابهاى قيامت و نيز مغفرت خداى رحمان و شفاعت اهل بيت ( ع ) ، هيچكدام نتوانسته باشد او را از كدورت گناه و صفات رذيله پاك كند ، به جهنّم مىرود تا از آن كدورتها پاك شده و لياقت بهشت را پيدا كند . از اين جهت فيلسوفان حكمت متعاليه و عارفان دين مىگويند آتش جهنّم براى اين افراد از الطاف خفيّهء خداى سبحان است . امّا مجرمانى كه كفر و عناد ورزيدهاند يا راه شرك و گمراهى را پيش گرفتهاند ، در آتش دوزخ ، مُخلّد و هميشگى باقى خواهند ماند . در روايتى از امام كاظم ( ع ) چنين آمده است :
« لايُخَلّدُ اللهُ فِى النّارِ الّا اهْلَ الْكُفْر وَ الْجُحُود وَ اهْلَ الضَّلالِ وَ الشّرْكِ » « 2 »
خداوند كسى را در آتش جاودان نمىكند ، مگر اهل كفر و انكار و گمراهى و شرك را .
هامش
( 1 ) نساء / 48
( 2 ) بحارالانوار ، ج 8 ، ص 351 ، باب 27 ، ح 1