امرى قطعى و شهودى است . علمى نيست بلكه يقينى است . حصولى نيست ، بلكه حضورى است . نقلى نيست ، بلكه عينى است و خلاصه غيبى نيست ، بلكه شهودى است ؛ چرا كه اهل معنى و صاحبان چشمهاى تيزبين ، اين هويّتها را در همين دنيا نيز ملاحظه مىكنند و از اين جهت است كه گفتيم قسم سوّم از تجسّم عمل ، هم در آخرت و هم در اين دنيا وجود دارد ، چنان كه اين مسأله در روايات نيز امرى قطعى است :
ابوبصير مىگويد در مراسم حجّ ، خدمت امام باقر ( ع ) بودم ، به ايشان گفتم : اى فرزند رسول خدا ! امسال افراد بسيارى به حجّ آمدهاند ، امام باقر ( ع ) فرمودند :
« ما اكْثَرَ الضَّجيج وَ اقَلَّ الحَجيجُ » « 1 »
چه بسيارند فرياد كنندگان - و سياهى لشگر - و چه كماند حاجيان واقعى .
ابوبصير مىگويد امام باقر ( ع ) دست به چشمهايم كشيدند و به اين وسيله چشمهايم تيزبين شد و من حيوانهاى گوناگونى را ديدم كه انسان در ميان آنها بسيار كم بود .
5 - 10 نامهء اعمال
يكى از مسائل قطعى در بحث معاد « نامهء عمل » است . آيات فراوانى بر اين مطلب دلالت دارد ، كه در اين آيات ، سه گونه « نامهء عمل » در روز رستاخيز ، ترسيم و تصوير شده است :
1 ) « پروندهء عمر » كه بهشتيان ، آن را به دست راست و اهل جهنّم ، آن را به
هامش
( 1 ) بحارالانوار ، ج 46 ، ص 261 ، باب 5 ، ح 62