وَ لا تَقْفُ مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ إِنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ وَ الْفُؤادَ كُلُّ اولئِكَ كانَ عَنْهُ مَسْئُولًا
« 1 » از آنچه به آن آگاهى ندارى پيروى مكن ؛ زيرا گوش و چشم و قلب ، همه مورد پرسش واقع خواهند شد .
6 ) « اعمال انسان » ، هم شاهد براى انسان در روز جزاست :
وَ وَجَدُوا مَا عَمِلوُا حَاضِراً وَ لا يَظْلِمُ رَبُّكَ احَداً
« 2 » و آنچه را انجام دادهاند حاضر يابند و پروردگار تو به هيچ كس ستم نمىكند .
7 ) « هويّت انسان » ، از ديگر شاهدانى است كه در قيامت وجود خواهد داشت . اعمال خوب بر هويّت بشر اثر نهاده و او را به صورت انسان كاملى خواهد آورد ، چنان كه اگر انسان در زمرهء فاجران يا منافقان و يا كافران باشد ، اعمال دنيايى وى ، او را به صورت حيوانى جلوهگر خواهد ساخت و هويّت او كاشف از شقاوت او خواهد بود :
وَ كُلَّ إنْسانٍ الْزَمْناهُ طائِرَهُ فى عُنُقِه وَ نُخْرِجُ لَهُ يَومَ الْقيامَة كِتاباً يَلْقاهُ مَنْشُوراً إقْرَأ كتابَكَ كَفى بنَفْسِكَ الْيَومَ عَلَيْكَ حَسيِباً
« 3 » و هر انسانى ، اعمالش را به گردنش آويختهايم و روز قيامت كتابى براى او بيرون بياوريم كه آن را در برابر خود گشوده مىبيند ، ( به او مىگوييم ) كتابت را بخوان ، كافى است كه امروز ، خود حسابگر خويش باشى .
8 ) « مكان اعمال » نيز جزء شاهدان انسان در عالم آخرت محسوب مىشود .
هامش
( 1 ) اسراء / 36
( 2 ) كهف / 49
( 3 ) اسراء / 13