تخطي إلى المحتوى الرئيسي

آغاز فلسفه (ط پنجم 1385ش) (فارسى) — صفحة 191

مساهمون:

ص١٩١
غير از معلول . اين هر دو جهت در علت هست . نظر اول را در سبق علىّ داريم و نظر دوم را در سبق دهرى . اين سبق را هم مرحوم محقق داماد - استاد صدرالمتالهين - / در نتيجهء اعتقادش به حدوث دهرى كه بعدا بيان خواهيم كرد ابداع و اصطلاح كرده است . 7 - سبق رتبى : تقدم بالرتبه را چه در ترتيب طبعى و چه در ترتيب وضعى و اعتبارى سبق رتبى مىگويند . يك نوع مثل انسان ، جنسها و نوعهاى اضافى دارد ( حيوان ، نامى ، جسم ، جوهر ) ، ترتيب اين اجناس و انواع را گاهى از بالا و گاهى از پايين شروع مىكنند . اگر از بالا شروع كنيم بالاترين جنس را جنس اسبق و مقدم مىدانيم مثل جوهر براى انسان و اجناس پس از آن را جنس لاحق و موخر . و اگر از پايين شروع كنيم اولين نوع ( انسان ) يا اولين جنس ( حيوان ) را سابق و مقدم و اجناس و انواع اضافى بالاتر از انسان را لاحق و موخر حساب مىكنيم . اين در ترتيب طبعى . در ترتيب وضعى و قراردادى هم اين طور است . امام و ماموم را در نماز جماعت حساب كنيد . اگر از محراب شروع كنيم امام سابق و مقدم است تا برسد به آخرين صف نماز جماعت . و اگر از درب مسجد ( مثلا ) شروع كنيم ، كار بر عكس مىشود . توجه داريد كه ترتيب امام و ماموم يك ترتيب تكوينى نيست قانونى و قراردادى و اعتبارى است . 8 - سبق بالشرف : تقدم در صفت كمال را سبق بالشرف مىخوانند مثل تقدم عالم بر جاهل و شجاع بر ترسو .