كلمهء عدل عادل را اشتقاق نموده عبارت حسن عدل است را اين طور در تقدير و نظر بگيريم كه : حسن صاحب عدل است و يا حسن عادل است .
حمل به بتّى ( قطعى ) و غير بتّى هم تقسيم مىشود : بتّى آن است كه موضوع قضيه ، افراد محقق در خارج باشند و عنوان موضوع بر چنين افرادى صدق كند مثل : انسان خندان است و يا انگشتان نويسنده حركت دارد . ( كه موضوع اين دو قضيه افراد موجود خارجى مىباشد ) .
غير بتّى آن است كه موضوع قضيه افراد مقدر و غير محقق باشد مثل معدوم محض مورد خبر قرار نمىگيرد ، و يا اجتماع نقيضين محال است . كه معدوم محض ، فردى در خارج ندارد و اجتماع نقيضين هم همين طور موردى ندارد . موضوع اين گونه قضايا هيچ گونه تحققى ندارد و فقط افراد فرضى موضوعشان را تشكيل مىدهند .
يكى ديگر از تقسيمهاى حمل ، تقسيم به بسيط و مركب است كه هليت بسيطه و هليت مركبه ناميده مىشوند . هليت بسيط قضيهاى است كه محمولش وجود موضوع باشد مثل انسان موجود است و هليت مركبه آن است كه محمولش يكى از آثار وجود موضوع باشد مثل « انسان خندان است » .
با اين بيان ضمنا پاسخ اشكالى كه بر قاعدهء فرعيت ( ثبوت شىء لشىء فرع ثبوت المثبت له / ثبوت چيزى براى يك شىء فرع ثبوت آن شىء است ) ايراد كردهاند ، نيز روشن شد . اشكال اين است كه ثبوت وجود براى انسان مثلا در قضيه : انسان موجود است بنابراين قاعده بايد فرع ثبوت قبلى انسان باشد ، پس بايد انسان پيش از ثبوت
آغاز فلسفه (ط پنجم 1385ش) (فارسى) — صفحة 176
مساهمون: السيد محمد حسين الطهراني
ص١٧٦