آنها اعتماد كنى . . . بگو اى كفّار معبود شما را نمىپرستم و شما هم معبود مرا نمىپرستيد . . . شايد خودت را از بين مىبرى كه چرا اينها ايمان ندارند و آيات بسيار ديگر جلوى اين حرص شديد و ناراحت كنندهء شخصى پيامبر صلى الله عليه و آله را بر ارشاد و تبليغ مىگيرد كه براى هدايت ديگران به راه افراط نرود يعنى اين آيه هم از دليلهاى عصمت انبياء مىباشد شيطان هم حتما به معناى ابليس نيست بلكه هر گونه فكر افراط و متجاوز از حدّ لازم خود شيطان است هر چند به قصد خدا از پيامبر صلى الله عليه و آله نقل است كه : هر كسى شيطانى دارد گفتند : شما هم يا رسول اللّه ؟ فرمود : آرى ليكن شيطان من تسليم من شده است .
ديگرى آيهء : « و لو لا ان يكون الناّس امّة واحدة لجعلنا لمن يكفر بالّرحمن لبيوتهم سقفا من فضّة و معارج عليها يظهرون . . . » « 1 »
را اين طور تفسير مىكرد كه : خداوند مىخواهد از نظر اقتصادى همه يك شكل و يك امّت باشند . با اينكه معناى آيه به خوبى روشن است . آيه مىخواهد بگويد : اگر نبود كه مردم به طور كلّى يك امّت كفر بشوند ، بكفاّر همهء دنيا را مىدادم و براى مؤمنين جهان ديگر را . . . يعنى همان چه ما پيش از اين گفتيم كه انسان كامل به اين دنيا اصلًا توجّه ندارد ، ولى اكثريّت مردم در اغلب دورهها و زمانها ايمانشان كامل
هامش
( 1 ) - حديد 33 - 35 .