و از چيزهاى ديگر گذشت . . . « 1 »
محمّد بن جعفر طيّار از امام صادق عليه السلام پرسيد زكات در چند چيز واجب است فرمود ، در 9 چيز طلا و نقره و . . و پيامبر صلى الله عليه و آله از غير اينها عفو نموده گذشت . او گفت پيش ما چيز ديگرى هم هست و بسيار هم يافت مىشود ، فرمود چيست ؟ گفت برنج فرمود : مىدانم ، چقدر هم زياد است . او گفت آيا در آن زكات نيست ؟ فرمود : مىگويم پيامبر ( ص ) از چيزهاى ديگر گذشت . . « 2 » و همين مصاحبه را جميل بن درّاج هم كه يكى از بزرگان اصحاب امام ( ع ) است ، در حديث ديگرى نقل مىكند .
و به خاطر همين روايت كه با كمال صراحت ، زكات و چيزهاى ديگر را نفى مىكند ، فقهاء بزرگ ( از قديم تاكنون ) روايات ديگرى را كه دلالت بر وجوب زكات در حبوبات ديگر دارد طبق قواعد اصولى به معناى استحباب گرفتهاند و يا مربوط به مواردى مىدانند كه امام عليه السلام گرفتار « تقيّه » بوده و نمىتوانسته ، نظر خود را بگويد .
آخر توسعهء زكات در آن زمان بيشتر به نفع خلفا بوده است زيرا زكات را دولت خليفه وصول مىكرده و نمىگذاشته است به دست
هامش
( 1 ) - 8 / 4 با سند صحيح و كاملا معتبر .
( 2 ) - 8 / 12 ما تجب فيه الزكاة وسائل ج 6 .