« اوس » و « خزرج » به نور اسلام منور گرديد - و به دعوت اينها بود كه پيغمبر صلى الله عليه و آله با عدهاى از اصحابش از مكه ( هجرت و ) به مدينه رو آوردند و اين حركت به صورت يك جنبش منظم سياسى و دولتى در آمد .
و طبيعى است كه در مثل اين احوال كسانى كه به كوشش آنها اسلام منتشر شد و دائماً رو به ترقى مىرفت مقام زعامت محلى و نظم سياسى جديد آن اجتماع را به عهده دارند و در نتيجه از ديگرن سزاوارترند كه به عنوان دستهى سومى به نام انصار ، براى دو دستهى قبلى مهاجرين - :
مسلمين اوليه ، و بلا زدگان تجربه يافته - در مجلس « شورا » ى پيامبر صلى الله عليه و آله شركت جويند و البته انتخاب اينها هم خيلى طبيعى و فطرى انجام شد ، به اين معنى كه آنها مورد علاقه و اطمينان تمام قبايل مسلمان بودند و اگر بنا بود انتخابات به روشهاى امروز هم انجام شود احدى جز آنها انتخاب نمىشد .
پس از همهى اينها ، در اين اجتماع جديد دو عنصر تازهاى از مردم پيدا شد : 1 - آنها كه كارهاى خطير و مهم سياسى و لشكرى و تبليغاتى انجام مىدادند . 2 - و آنها كه در اثر علم و فهمشان به « قرآن » و مسائل دينى شهرتى پيدا كرده بودند به طورى كه متوسطين مردم نوعاً پس از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در مسائل دينى به آنها مراجعه مىكردند و خصوصاً پس از اين كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله گاهى مىفرمود : قرآن را از فلان بياموزيد و يا فلان مسائل را از به همان بگيريد ، مورد توجه قرار مىگرفتند .
در نتيجه اين دو دسته افراد هم روى محبوبيت و وجههى عمومىشان با يك نحوهء انتخاب طبيعى جز و اعضاء مجلس شورا مىشدند ، و انتخابشان هم ، بدون سر و صدا بود ، و اگر با سر و صداهايى بجا هم ، انجام
حاكميت و قانون اساسى در اسلام (فارسى) — صفحة 82
مساهمون: الشيخ محمد علي الگرامي القمي
ص٨٢