نعم يمكن أن يحمل النّهي في كلا القسمين على الارشاد الى التّرك الّذي هو أرجح من الفعل ، أو ملازم لما هو الارجح . و أكثر ثوابا لذلك ، و عليه يكون النّهي على نحو الحقيقة ، لا بالعرض و المجاز فلا تغفل [ 1 ] .
شرح
[ 1 ] - ج : مصنّف رحمه اللّه راه « سوّمى » را به اين نحو بيان نمودهاند : ما در دو طريق قبل ، نهى را مولوى مىدانستيم البتّه قبول داريم كه نهى ، كراهتى هست امّا نهى آن ، مولوى و معنايش اين است كه در اتيان منهى عنه منقصت هست مانند سائر مكروهات كه كراهت و نهى آن ، مولويّت دارد امّا در طريق و راه سوّم مىگوئيم : نهى مذكور ، مولوى نيست و اينكه به ما فرمودهاند « لا تصم فى يوم العاشور » معنايش اين نيست كه روزه كراهت دارد بلكه آن نهى ، ارشادى « 1 » و در مقام راهنمائى و بيان اين مطلب است كه اگر مايل هستيد به هشتاد درجه مصلحت نائل شويد طريقش اين است كه صوم روز عاشورا را ترك كنيد امّا هرگز روزهء عاشورا كراهت ندارد ، نهى تنزيهى به آن تعلّق نگرفته و نهى مولوى ندارد بلكه يك نهى ارشادى و بهعنوان وصول به آن چيزى است كه مصلحت بيشترى دارد لذا مانعى ندارد كه صوم عاشورا و امثال آن را از باب عبادات مكروهه كه كراهت مولوى دارند ، خارج بدانيم و بگوئيم نهى آن ، ارشادى است و مسألهء كراهت ، مطرح نيست و اگر نهى ، ارشادى شد اجتماع امر و نهى - به نحوى كه مستدل به عبادات مكروهه تمسّك مىنمود - تحقّق پيدا نمىكند و نهيى مطرح نيست فقط ارشاد ، مطرح است و در مقابل هم امر استحبابى نسبت به صيام روز عاشورا بهعنوان اينكه روزه ، داراى پنجاه درجه مصلحت هست ، تعلّق گرفته .
تذكّر : اكنون كه نهى ارشادى مطرح شد دو احتمال وجود دارد يعنى : ممكن است آن نهى به عنوانى ارشاد كند كه « منطبق » بر ترك است و امكان دارد به عنوانى كه « ملازم » با
هامش
( 1 ) - مانند نواهى طبيب كه به بيمار مىگويد از فلان غذا استفاده نكن يعنى اگر مايل هستى به سلامت و هدف از صحت برسى ، راهش اين است كه از فلان خوراكى پرهيز نمائى .