و لا ينحصر الدّليل على الخبر بالاجماع كي يقال بأنّه فيما لا يوجد على خلافه دلالة ، و مع وجود الدّلالة القرآنيّة يسقط وجوب العمل به . كيف و قد عرفت أنّ سيرتهم مستمرّة على العمل به في قبال العمومات الكتابيّة [ 1 ] .
شرح
خطاب را رعايت نمائيم ، لازمهاش اين است كه اصلا دليل بر حجّيّت و اعتبار ظهور خبر واحد را ناديده بگيريم امّا اگر خبر واحد را اخذ و به آن عمل نمائيم ، بيش از يك تصرّف در اصالت العموم تحقّق پيدا نمىكند و بديهى است كه اين امر مانعى ندارد .
[ 1 ] -
دليل دوّم « 1 » :
دليل بر حجّيّت خبر واحد « اجماع » هست و چون اجماع ، دليل « لبى » و فاقد اطلاق مىباشد بايد بر قدر متيقّن آن اقتصار نمود و قدر مسلّم از اجماع بر حجّيّت بر خبر واحد ، در موردى است كه خبر واحد با قرآن ، مخالفت نداشته باشد « 2 » امّا اگر خبر واحد با عموم قرآنى مخالف باشد اصلا دليل بر حجّيّت ندارد درحالىكه خبر واحد ، نياز به دليل بر اعتبار دارد و در خبر واحد مخصّص ، دليلى بر اعتبار و حجّيّت نداريم - چون اجماع ، دليلى لبى هست و . . . .جواب دليل دوّم :
دليل ما بر حجّيّت خبر واحد به اجماع ، منحصر نمىباشد اگر به بحث حجّيّت خبر واحد مراجعه نمائيد ، مشخّص مىشود كه ادلّهء ديگرى مانند سيرهء عقلا بر اعتبار آن ، قائم شده و اخيرا بيان كرديم كه سيرهء اصحاب « من زماننا هذا الى زمانهامش
به عبارت صريحتر : حيات و اساس اصالت العموم ، بستگى به اين دارد كه قرينهاى برخلافش نباشد - مانند مقدمات حكمت - اما دليل بر حجيت خبر واحد بر چنان مسألهاى توقف ندارد ، خواه در برابرش اصالت العموم باشد يا نباشد . خلاصه : اصالت العموم ، متوقف بر عدم قرينيت است اما دليل بر حجّيّت خبر واحد ، قرينهساز است .
( 1 ) - از جواب مصنف رحمه اللّه نفس دليل را استفاده مىكنيم .
( 2 ) - گرچه مخالفتش به نحو عام و خاص باشد .