فصل : ربما قيل انّه يظهر لعموم الخطابات الشّفاهيّة للمعدومين ثمرتان :
الاولى : حجّيّة ظهور خطابات الكتاب لهم كالمشافهين [ 1 ] .
شرح
و ايقاعى هست - چه شما بگوئيد خطاب انشائى و ايقاعى ، حقيقت است چه مجاز ، فرقى ندارد يعنى : شامل حاضرين ، غائبين و معدومين مىشود .
ثمرهء خطابات مشافهيّه و مناقشه در آن
« ثمرهء اوّل »
[ 1 ] - اصل مسئله ، اين بود كه آيا خطابات ، مانند« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا » *« 1 » مختصّ مشافهين است يا اينكه شامل غائبين و معدومين هم مىشود ، اكنون دو ثمره برآن مترتّب نمودهاند كه : اگر خطابات ، شامل معدومين هم بشود ، ظهور آنها به حسب عموم و اطلاق ، همانطور كه براى مشافهين ، حجّت است در حق معدومين هم حجيّت دارد امّا اگر خطابات ، مخصوص حاضرين و مشافهين باشد ما نمىتوانيم به ظهور آنها تمسّك نمائيم « 2 » . تذكّر : در كتاب رسائل و جلد دوّم كفايه آمده است كه : آيا حجّيّت ظواهر كلام ، عموميّت و اطلاق دارد يا اينكه مختصّ گروه خاصّى هست ؟ محقّق قمى قدّس سرّه نظرش اين بوده كه حجّيّت ظواهر ، مختصّ به « من قصد افهامه » هست و براى ديگران حجّيّت ندارد لذا طبق آن مبنا اين ثمره ، مترتّب مىشود و معنايش اين است كه : مقصودين به افهام ، همان مشافهين مىباشند و اگر مقصودين به افهام ، همان مشافهين بودند پس ديگران نمىتوانند به خطابات قرآنى تمسّك نمايند خواه آنهامش
( 1 ) - و امثال آن مانند يا ايها الناس .
( 2 ) - « اگر آن خطابات ، شامل معدومين نشود ، آن ظواهر در حق آنها حجت نيست زيرا آنها مقصود به خطاب و مخاطب نيستند و بايد آنها در اثبات تكاليف خود رجوع نمايند به اجماع و ادله اشتراك حاضرين ، غائبين و معدومين در تكاليف و الا نفس اين عمومات براى آنها حجت نيست » .
ر . ك : شرح كفاية الاصول مرحوم حاج شيخ عبد الكريم خوئينى 1 / 147 .