شرح
ماهيّت صلات ، هم حرام باشد و هم واجب و همچنين ممكن نيست كه دو وجوب مستقل و دو حكم متماثل - در عرض هم - به يك حقيقت متعلّق شود - چگونه امكان دارد كه وضو ، دو وجوب داشته باشد ؟
خلاصه : همانطور كه اجتماع متضادين ، مستحيل است ، اجتماع متماثلين هم مستحيل مىباشد .
باتوجّه به مقدّمات مذكور ، آن دو قضيّهء شرطيّه را چگونه معنا كنيم ؟
مفاد قضيّهء اوّل - اذا نمت فتوضّأ - اين است كه به مجرّد تحقّق نوم ، يك وجوب متعلّق به وضو حادث مىشود ، فرض كنيد آن مكلّف هنوز وضو نگرفته - در دنبال نوم - بول و حدث از او صادر شد پس قضيّه دوّم - « اذا بلت فتوضأ » - متوجّه او گشت و معنايش اين است كه بعد از تحقّق بول ، وجوب وضو حادث مىشود درحالىكه آن وجوب وضو قبلا بود يعنى ابتدا از آن مكلّف ، نوم صادر شد و قبل از اينكه وضو بگيرد ، بول تحقّق پيدا كرد « 1 » .
در فرض مذكور نمىتوان آن دو مقدّمه را رعايت نمود زيرا بعد از نوم ، وجوب وضو حادث مىشود و همچنين بعد از بول هم يك وجوب وضوى ديگرى حادث مىشود « 2 » و
هامش
( 1 ) - در مثال مذكور ، شرط ، متعدد است يعنى ابتدا نوم و سپس بول ، محقّق شده لكن فرقى ندارد كه تعدد از جهت ماهيت باشد - مانند مثال مذكور - يا از نظر وجود ، مثل اينكه چند مرتبه نوم تحقّق پيدا كند .
لازم به تذكر است كه مثلا در قضيهء اذا نمت فتوضأ « كل نوم مؤثر فى حدوث وجوب الوضوء » يعنى اگر اول يك نوم تحقق پيدا كرد در حدوث وجوب تأثير مىكند چنانچه مجددا نوم ، محقق شد آنهم در حدوث وجوب وضو تأثير مىكند . - در آن وجوبى تأثير مىكند كه قبلا نبوده ولى مىخواهد تحقق پيدا كند .
( 2 ) - دو وجوب به طبيعت و ماهيت وضو متعلق مىشود .