شرح
مفاد اخبار دالّ بر حجّيّت استصحاب ، اين است كه ما را متعبّد به بقاء مستصحب ، همراه با لوازم عقلى و عادى آن مىكند بهنحوىكه تعبّد به بقاء ، مخصوص ملزوم و مستصحب نيست . مثلا با استصحاب حيات زيد ، لازم عادى - نبات لحيه - آنهم ثابت مىشود و در نتيجه مىگوئيم اثر شرعى - وجوب تصدّق - مترتّب بر لازم هم ثابت و مستقر است - طبق اين احتمال ، اصل مثبت ، حجّت است - كما اينكه در تنزيل مؤدّيات امارات و طرق ، مسئله از همين قرار است كه :
نفس اخبار و شهادت و غيره ، اخبار از لازم ، ملزوم و ملازم هم هست كه در آخر همين ، تنبيه مصنّف فرمودهاند : مثبتات امارات و طرق حجّت است و به زودى آن را توضيح خواهيم داد .
3 - قوله : « او به لحاظ مطلق ما له من الاثر و لو بالواسطة . . . » .
مفاد اخبار باب ، تعبّد به بقاء مستصحب به لحاظ اثر آن است - مطلقا و لو آثار مع الواسطه -
بهعبارت ديگر ، اخبار دالّ بر حجّيّت استصحاب ما را متعبّد به بقاء ، مستصحب مىكند امّا در مورد آثار ، توسعه مىدهد و مواردى را هم كه مستصحب داراى اثر مع الواسطه هست ، در دائرهء تنزيل داخل مىنمايد بهعبارت روشنتر ، طبيعت اثر مترتّب بر مستصحب ملحوظ است خواه با واسطه باشد يا بدون واسطه .
تذكّر سوّم : نتيجهء احتمال دوّم و سوّم يكى است « 1 » . يعنى اصل مثبت حجّت است .
سؤال : بالاخره اصل مثبت حجّت است يا نه و كداميك از احتمالات سهگانه مذكور ، صحيح است و چرا ؟
هامش
( 1 ) - امّا طريقهء بيان آنها متفاوت است .