شرح
لاحق ، يك حكم ، مماثل با مستصحب ، انشاء مىكند مثلا وقتى ما در عصر غيبت ، بقاء وجوب نماز جمعه را استصحاب مىكنيم ، معنايش اين است كه يك وجوب ظاهرى از اخبار باب استفاده مىشود و گويا شارع چنين فرموده است : « اذا شككت فى بقاء وجوب صلاة الجمعة يجب عليك صلاة الجمعة » يعنى شارع ، براى نماز جمعه يك حكم ظاهرى جعل مىكند « 1 » .
خلاصه : نتيجهء استصحاب جارى در احكام شرعيّه اين است كه در زمان لاحق ، يك حكم ، مماثل با مستصحب بهعنوان حكم ظاهرى براى فرد شاك در بقاء ، جعل مىشود .
در مواردى كه استصحاب در موضوع جارى مىشود ، شارع مقدّس حكمى را جعل مىكند منتها حكمى كه مماثل با حكم مستصحب است .
قبلا هم اشاره كردهايم كه در مواردى كه استصحاب در موضوع ، جارى مىشود ، بايد آن موضوع ، داراى حكم شرعى باشد و اگر فاقد حكم شرعى باشد ، نمىتوان نسبت به آن ، استصحاب ، جارى نمود زيرا « لا تنقض اليقين بالشّك » در تكوينيّات ، دخالت نمىكند و مفادش اين نيست كه اگر در بقاء يك امر تكوينى ترديد داشتيد ، بنا بگذاريد كه آن امر تكوينى باقى است بلكه « لا تنقض » حكمى را در محدودهء تشريع و قانونگذارى بيان مىكند لذا اگر استصحاب در موضوع ، جارى شد بايد آن موضوع داراى اثر و حكم شرعى باشد آنوقت شارع در زمان لاحق ، يك حكم شرعى مماثل با آن ، انشاء مىكند .
مثال : روز جمعه يقين به عدالت زيد داشتم و روز شنبه در بقاء عدالت او ترديد
هامش
( 1 ) - در مورد شك در بقاء حكم واقعى .