شرح
ركعت از نمازش را خوانده ، و لكن نمىداند كه ركعت چهارم را اتيان نموده يا نه ، يعنى شكّ او بين سه و چهار است ، وظيفهء او چيست ؟
امام ( ع ) فرمودند « قام فاضاف اليها اخرى . . . » ظاهر جملهء مذكور ، اين است كه يك ركعت نماز با ركعات ديگر بخواند لكن با ملاحظهء ساير روايات مىگوئيم آن مصلّى يك ركعت نماز احتياط - ايستاده - بخواند كه نماز مستقلّى است .
به دنبال آن ، امام ( ع ) فرمودند « لا ينقض اليقين بالشّكّ » يقين را نبايد با شك نقض كند ، « و لا يخلط احدهما بالآخر » جملهء مذكور هم بهنظر مصنّف براى تأكيد جمله قبل است « 1 » .
در پايان روايت هم امام ( ع ) فرمودهاند : « و لكنّه ينقض الشّكّ باليقين » شك به وسيلهء يقين ، نقض مىشود و از بين مىرود و اين برنامهء هميشگى است كه شك را بايد به واسطهء يقين نقض نمود ، نه عكس آن .
سؤال : چرا با اينكه احتمال مىدهد ركعت چهارم را خوانده باشد مع ذلك بايد يك ركعت ديگر بخواند ؟
جواب : علّتش اين است كه نبايد يقين را بهوسيلهء شك نقض نمود .
كيفيّت استدلال به روايت : مصلّى وقتى مشغول ركعت دوّم نماز بود ، يقين داشت كه ركعت چهارم را اتيان ننموده است ، فرضا او دو دقيقه قبل ، يقين به عدم اتيان ركعت رابعه داشت اكنون كه اتيان ركعت سوّم را احراز نموده ، مردّد است كه ركعت چهارم را خوانده يا نه ، پس همان يقين و شكّى كه در مورد استصحاب ، لازم
هامش
( 1 ) - لكن ممكن است جملهء « لا يخلط احدهما بالآخر » ناظر به نماز احتياط باشد يعنى امام ( ع ) فرمودهاند ركعت مشكوكه را داخل در متيقّن نكنيد و مستقلا آن را اتيان نمائيد .